ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੀ ਜਿੱਤ-ਇੱਕ ਇਨਕਲਾਬ, ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਵੱਲੋਂ ਵਿੱਤੀ ਇਨਾਮਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ—ਕੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਦੀ ਪਰੇਡ ਮਿਲੇਗੀ?

ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ 70 ਕਰੋੜ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮੂਹਿਕ ਜਿੱਤ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ “ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹੈ” ਦੇ ਇਸ ਪਰਹੇਜ਼ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਲਈ ਇਹ ਜਿੱਤ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਨਹਿਰੀ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਕਰ ਜਾਵੇਗੀ। ਜਿੱਤ ਦੀ ਪਰੇਡ, ਵਿੱਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਅਤੇ ਆਈਸੀਸੀ ਦੀ “ਟੀਮ ਆਫ਼ ਦ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ” ਹੁਣ ਇੱਕ “ਸਾਈਡ ਸਟੋਰੀ” ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮੁੱਖ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। – ਐਡਵੋਕੇਟ ਕਿਸ਼ਨ ਸਨਮੁਖਦਾਸ ਭਵਾਨੀ, ਗੋਂਡੀਆ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ

ਗੋਂਡੀਆ – ///////////////////, ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ, ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਖੇਡ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਨਹਿਰੀ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਕਰਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਦਿਨ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦੀ ਹਾਰ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸੀਮਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀਮਤ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਜਿੱਤ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ 70 ਕਰੋੜ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਵੀ ਇੱਕ ਸਮੂਹਿਕ ਜਿੱਤ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ “ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹੈ” ਇਸ ਕਹਾਵਤ ਦੁਆਰਾ ਪਿੱਛੇ ਧੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨੇ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਦ੍ਰਿੜ ਇਰਾਦਾ ਅਟੱਲ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਰ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ। ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜਿੱਤ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਖੇਡ ਜਗਤ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਟਰਾਫੀ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਸਮਾਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਧੀ ਹੋਈ ਲਿੰਗ ਅਸਮਾਨਤਾ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਬਗਾਵਤ ਹੈ। ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ, ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਨੂੰ ਇੱਕ “ਕਮਜ਼ੋਰ” ਜਾਂ “ਘੱਟ ਪ੍ਰਸਿੱਧ” ਖੇਡ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਰ 2 ਨਵੰਬਰ, 2025 ਨੂੰ, ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਟੀਮ ਨੇ ਇਸ ਮਿੱਥ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਪਸੀਨਾ, ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ, ਸਬਰ ਅਤੇ ਆਤਮਵਿਸ਼ਵਾਸ ਲਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਜਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਕਟ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਦੇ ਮਰਦ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਖੇਡ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਨੇ ਹੁਣ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਪਛਾਣ ਲੱਭ ਲਈ ਹੈ: “ਜੇਕਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਭਾਰਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ।” ਇਹ ਜਿੱਤ ਖੇਡ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਪਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੋਚ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸਮਾਨਤਾ ਦੀ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਆਯਾਮ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। 2 ਨਵੰਬਰ, 2025, ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਤਾਰੀਖ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸਵੇਰ ਹੈ।

ਜਿਵੇਂ ਕਪਿਲ ਦੇਵ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ 1983 ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਣਾ ਕੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਯੁੱਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਇਸ ਤਾਰੀਖ ਨੇ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਰਾਹੀਂ, ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ “ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ ਦਬਦਬਾ” ਦੀ ਮਿੱਥ ਹੁਣ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਬਰਾਬਰ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਭਾਰਤ ਨੇ ਫੈਸਲਾਕੁੰਨ ਮੈਚ ਜਿੱਤਿਆ, ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ ਕੁੜੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਟੀਵੀ ਸਕ੍ਰੀਨਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਸੁਪਨਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ: “ਮੈਂ ਵੀ ਖੇਡ ਸਕਦੀ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਵੀ ਜਿੱਤ ਸਕਦੀ ਹਾਂ।” ਇਹੀ ਸੋਚ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਸਿਰਫ਼ ਕ੍ਰਿਕਟ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਲਹਿਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੀ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਜਿੱਤ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਖੇਡ ਜਗਤ ਨੂੰ ਸਗੋਂ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਲਈ ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਸਫ਼ਰ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪੁਰਸ਼-ਪ੍ਰਧਾਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਪਹਿਲੂ ਸੁਰਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਏ: (1) ਕੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਦੀ ਪਰੇਡ ਮਿਲੇਗੀ? (2) ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਦਾ ਵਿੱਤੀ ਇਨਾਮ ਕੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ? ਅਤੇ (3) ਕੀ ਭਾਰਤੀ ਕਪਤਾਨ ਨੂੰ ਆਈਸੀਸੀ ਦੀ “ਟੀਮ ਆਫ਼ ਦ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ” ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖਣਾ ਜਾਇਜ਼ ਸੀ?

ਦੋਸਤੋ, ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਇਸ ਜਿੱਤ ਨੂੰ 700 ਮਿਲੀਅਨ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਜਿੱਤ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਜਿੱਤ ਉਨ੍ਹਾਂ 700 ਮਿਲੀਅਨ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ, ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਸਮੇਂ, ਸਮਾਜ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, “ਇਹ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ।” ਇਹ ਜਿੱਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਾਵਾਂ ਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਰੀਬੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਆਪਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਖੇਡ ਉਪਕਰਣ ਖਰੀਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਭੈਣਾਂ ਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਤਾਅਨੇ ਸਹਿਣ ਕੀਤੇ ਪਰ ਹਾਰ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਧੀਆਂ ਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਟੁੱਟੀਆਂ ਸੜਕਾਂ, ਪੁਰਾਣੇ ਬੱਲੇ ਅਤੇ ਟੁੱਟੀਆਂ ਗੇਂਦਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਲਿਆ। ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੀ ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਅਣਗਿਣਤ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਮੂਹਿਕ ਚੇਤਨਾ ਹੈ ਜੋ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਪਣੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਜਿੱਤ ਨੇ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਮੌਕੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਔਰਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸਮਾਨਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਉੱਤਮਤਾ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਦੋਸਤੋ, ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਇਸ ਜਿੱਤ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਸੱਚੇ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਧੀਆਂ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੀ ਇਹ ਜਿੱਤ ਉਸ ਸੋਚ ਦਾ ਜਵਾਬ ਹੈ ਜੋ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਕਹਿੰਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, “ਕੁੜੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਨ।” ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨੇ ਹੁਣ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਆਪਣੇ ਬੱਲੇ ਅਤੇ ਗੇਂਦ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਦਰਜੇ ਦਾ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਝਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਉਹੀ ਧੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਰੀਬੀ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਸਮਾਨਤਾ, ਖੇਡ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਭੇਦਭਾਵ ਵਰਗੀਆਂ ਕਈ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਖਿਡਾਰਨਾਂ ਛੋਟੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਪਾਲਿਆ, ਅਤੇ ਅੱਜ, ਇਹੀ ਧੀਆਂ ਵਿਸ਼ਵ ਮੰਚ ‘ਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਝੰਡਾ ਬੁਲੰਦ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਰ ਦੌੜ, ਹਰ ਵਿਕਟ, ਹਰ ਕੈਚ ਇੱਕ ਸੁਨੇਹਾ ਭੇਜਦਾ ਹੈ: “ਅਸੀਂ ਧੀਆਂ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹਾਂ।” ਇਹ ਸੰਦੇਸ਼ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰਤ ਲਈ, ਸਗੋਂ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਵੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਹੈ ਜੋ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਲੱਭ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਦੋਸਤੋ, ਜੇ ਅਸੀਂ ਇਸ ਜਿੱਤ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਸੋਚ – ਰਸੋਈ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵ ਮੰਚ ਤੱਕ ਤਰੱਕੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ – ਲਈ ਇੱਕ ਝਟਕਾ ਸਮਝੀਏ ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਿੱਤ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਟਰਾਫੀ ਜਿੱਤੀ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਹਰਾਇਆ ਜੋ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਘਰ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਦੀਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀਮਤ ਰੱਖਦੀ ਸੀ। ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ, ਸਮਾਜ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਰਸੋਈ, ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਰੱਖਿਆ। ਖੇਡਾਂ, ਵਿਗਿਆਨ, ਰਾਜਨੀਤੀ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਮੰਚ ‘ਤੇ ਜਿੱਤ ਦਾ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਇਆ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਰੋਧੀ ਟੀਮ ਲਈ ਹਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਪੁਰਾਣੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਲਈ ਵੀ ਸੀ। ਇਹ ਜਿੱਤ ਪੁਰਸ਼-ਪ੍ਰਧਾਨ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਹੈ ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਹਿੰਦੀ ਸੀ, “ਕੁੜੀਆਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ।” ਹੁਣ, ਉਹੀ ਕੁੜੀਆਂ ਕਹਿ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, “ਅਸੀਂ ਇਹ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।” ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਖੇਡ ਖੇਤਰ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗੀ; ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਰਾਜਨੀਤੀ, ਸਿੱਖਿਆ, ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗੀ।

ਦੋਸਤੋ, ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉੱਠੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਮੁੱਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰੀਏ, (1) ਕੀ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ‘ਤੇ “ਜਿੱਤ ਪਰੇਡ” ਮਿਲੇਗੀ? ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜਨਤਾ ਉਮੀਦ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਪੁਰਸ਼ ਟੀਮ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। 2025 ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਟੀਮ ਦੀ ਇਹ ਜਿੱਤ ਭਾਰਤੀ ਖੇਡ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ “ਮੋੜ” ਸਾਬਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਲਈ ਮੁੰਬਈ ਜਾਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ “ਜਿੱਤ ਪਰੇਡ” ਦੀ ਮੰਗ ਉਠਾਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 2011 ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਸਵਾਲ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਜਸ਼ਨ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੋਵੇਗਾ ਬਲਕਿ “ਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ” ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਹਿਲਾ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹਨ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ, ਇੰਗਲੈਂਡ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਰਗੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਬੋਰਡ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆਪਣੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਟੀਮਾਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪਰੇਡਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਭਾਰਤ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਨਤਕ ਜਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ: “ਕ੍ਰਿਕਟ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਮਰਦਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਹੈ।” (2) BCCI ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਲਈ ਖਜ਼ਾਨਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ – BCCI (ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ) ਨੇ ਇਸ ਵਾਰ ਮਹਿਲਾ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਉਦਾਰਤਾ ਦਿਖਾਈ ਹੈ। ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, BCCI ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਸਕੱਤਰ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਾਰੀਆਂ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ-ਤੋੜ ਇਨਾਮੀ ਰਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਵਾਧੂ ਬੋਨਸ ਮਿਲਣਗੇ।

ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਹਰੇਕ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਕਰੋੜਾਂ ਰੁਪਏ ਦਾ ਇਨਾਮ, ਸਹਾਇਤਾ ਸਟਾਫ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਮਹਿਲਾ IPL ਇਕਰਾਰਨਾਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਾਧਾ ਮਿਲੇਗਾ। ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਬਲਕਿ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੱਕ, ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿੱਤੀ ਅਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, BCCI ਨੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ “ਬਰਾਬਰ ਤਨਖਾਹ ਨੀਤੀ” ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਖੇਡ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਪਰਿਪੱਕਤਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਇਨਾਮ ਅਤੇ ਮੌਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਵਿੱਤੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਵੀ ਹਨ। ਇਹ ਸਮਾਜਿਕ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਨਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਇਹ ਕਦਮ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਰਗੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮਹਿਲਾ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਰਾਬਰ ਤਨਖਾਹ ਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਲਾਭ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। (3) ਆਈਸੀਸੀ ਨੇ “ਟੀਮ ਆਫ ਦਿ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ” ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, ਭਾਰਤੀ ਕਪਤਾਨ ਨੂੰ ਅਣਗੌਲਿਆ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਿੱਤ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਲਹਿਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਆਈਸੀਸੀ ਦੀ “ਟੀਮ ਆਫ ਦਿ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ” ਦੀ ਚੋਣ ਨੇ ਵਿਵਾਦ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਕਪਤਾਨ – ਜਿਸਨੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਣਨੀਤੀ, ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਟੀਮ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਵੱਲ ਲੈ ਗਿਆ – ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਜਗਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਈ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੀ ਚੋਣ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ, ਜਾਂ ਕੀ ਇਹ ਖੇਤਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪੱਖਪਾਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ? ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕਪਤਾਨ ਦੀ ਨਿਰਣਾਇਕਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾਦਾਇਕ ਅਗਵਾਈ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨਾ “ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦੀ ਸੀਮਾ” ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪੁਰਸ਼ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਕਪਤਾਨ ਦੀ ਰਣਨੀਤਕ ਭੂਮਿਕਾ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਕਿਉਂ ਅਣਗੌਲਿਆ ਕੀਤਾ ਗਿਆ? ਇਹ ਮੁੱਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਲਿੰਗ ਪੱਖਪਾਤ ਅਤੇ ਚੋਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਬਾਰੇ ਗੰਭੀਰ ਸਵਾਲ ਉਠਾਉਂਦਾ ਹੈ। #RespectOrCaptain ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਟ੍ਰੈਂਡ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ICC ਤੋਂ ਮੁੜ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਇਸ ਲਈ, ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਉਪਰੋਕਤ ਪੂਰੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰੀਏ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗੇਗਾ ਕਿ ਇਹ ਜਿੱਤ ਸਿਰਫ਼ ਮੈਦਾਨ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਬਾਰੇ ਵੀ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੀ ਇਹ ਜਿੱਤ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਨਹਿਰੀ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਕਰ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਹ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਜਿੱਤ ਹੈ ਕਿ “ਬਰਾਬਰ ਮੌਕਾ, ਬਰਾਬਰ ਸਤਿਕਾਰ” ਸੱਚਾ ਲੋਕਤੰਤਰ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਜਿੱਤ ਪਰੇਡ ਹੋਵੇ, ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਦੇ ਵਿੱਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਜਾਂ ਆਈਸੀਸੀ ਦੀ ਚੋਣ ਨੀਤੀ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਵਿਵਾਦ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਗੱਲ ਸਾਬਤ ਕੀਤੀ ਹੈ: ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਹੁਣ “ਸਾਈਡ ਸਟੋਰੀ” ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਮੁੱਖ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਪਲ ਹੈ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਲਈ ਉਸੇ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰਸ਼ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਲਈ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਖੇਡ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ “ਮਹਿਲਾ ਸ਼ਕਤੀ ਲਈ ਸਵੈ-ਮਾਣ” ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਹੈ, ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਕ੍ਰਿਕਟ ਨਹੀਂ ਖੇਡ ਰਹੀਆਂ, ਸਗੋਂ ਇਤਿਹਾਸ ਲਿਖ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

-ਕੰਪਾਈਲਰ, ਲੇਖਕ – ਟੈਕਸ ਮਾਹਰ, ਕਾਲਮਨਵੀਸ, ਸਾਹਿਤਕਾਰ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੇਖਕ, ਚਿੰਤਕ, ਕਵੀ, ਸੰਗੀਤ ਵਿਚੋਲਾ, ਸੀਏ (ਏਟੀਸੀ), ਵਕੀਲ ਕਿਸ਼ਨ ਸਨਮੁਖਦਾਸ ਭਵਾਨੀ, ਗੋਂਡੀਆ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ