ਟਰੰਪ ਇਨ ਦ ਡਰੈਗਨ ਲੈਂਡ-ਤਹਿਰਾਨ ਇਨ ਦ ਹਾਰਟ: ਤਾਈਵਾਨ ਉੱਤੇ ਹਫੜਾ-ਦਫੜੀ-ਸੁਪਰਪਾਵਰਜ਼ ਗ੍ਰੈਂਡ ਕੌਂਸਲ – ਮਿਸ਼ਨ ਤਹਿਰਾਨ, ਤਾਈਵਾਨ ਕੁਰਬਾਨੀ ਡੂੰਘੇ ਤਣਾਅ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ

ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਸ਼ਵ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦ ਨਾਲੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਿੱਤ ਵਧੇਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ – ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਉਹ ਸਿਧਾਂਤ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਦੇਸ਼ ਆਪਣੇ ਆਰਥਿਕ, ਰਣਨੀਤਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹਿੱਤਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਫੈਸਲੇ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਟਰੰਪ ਦੀ ਚੀਨ ਫੇਰੀ – ਇੱਕ ਪਾਸੇ, ਤਹਿਰਾਨ ਵਿੱਚ ਸੰਕਟ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਤਾਈਵਾਨ ਦਾ ਵਿਸਫੋਟਕ ਸਵਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ੍ਹਾ ਪੂਰਾ ਸੰਸਾਰ। ਕੀ ਮਹਾਂਸ਼ਕਤੀਆਂ ਮੁਕਾਬਲੇ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣਗੀਆਂ ਜਾਂ ਕੀ ਦੁਨੀਆ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਸ਼ੀਤ ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਟਕਰਾਵਾਂ ਵੱਲ ਵਧੇਗੀ? – ਐਡਵੋਕੇਟ ਕਿਸ਼ਨ ਸੰਮੁਖਦਾਸ ਭਵਾਨੀ, ਗੋਂਡੀਆ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ

ਗੋਂਡੀਆ /////////

ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ, ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਦੀ 13 ਤੋਂ 15 ਮਈ, 2026 ਤੱਕ ਚੀਨ ਫੇਰੀ, ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਰਾਜ ਫੇਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਰਾਜਨੀਤੀ, ਇੱਕ ਡਗਮਗਾ ਰਹੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ, ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਜੰਗਾਂ, ਤਾਈਵਾਨ ਸੰਕਟ ਅਤੇ ਮਹਾਂਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਰਣਨੀਤਕ ਸ਼ਤਰੰਜ ਬੋਰਡ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦਾ ਇੱਕ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਸੀ, ਜਿਸ ‘ਤੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦਾ ਚੀਨ ਦਾ ਇਹ ਵੱਡਾ ਸਰਕਾਰੀ ਦੌਰਾ, ਲਗਭਗ ਨੌਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ, ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਵਸਥਾ ਕਈ ਮੋਰਚਿਆਂ ‘ਤੇ ਅਸਥਿਰਤਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ, ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ-ਅਮਰੀਕਾ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਵਿੱਚ ਸੰਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਨਬਜ਼ ਨੂੰ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਚੀਨ ਹਿੰਦ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤਾਈਵਾਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਹਮੋ-ਸਾਹਮਣੇ ਹਨ। ਬੀਜਿੰਗ ਵਿੱਚ ਟਰੰਪ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼ੀ ਜਿਨਪਿੰਗ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਮੁਲਾਕਾਤ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਵਸਥਾ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਫੌਜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਰਥਿਕ ਗੱਠਜੋੜ, ਤਕਨੀਕੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਦਬਾਅ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਹੈ। ਮੈਂ, ਐਡਵੋਕੇਟ ਕਿਸ਼ਨ ਸੰਮੁਖਦਾਸ ਭਵਾਨੀ, ਗੋਂਡੀਆ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਇਸ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਨੂੰ ਮਹਾਂਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਮੀਟਿੰਗ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਬਾਹਰੋਂ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਸੀ, ਪਰ ਤਹਿਰਾਨ ਅਤੇ ਤਾਈਵਾਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅੰਦਰੋਂ ਡੂੰਘੇ ਤਣਾਅ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।

ਦੋਸਤੋ, ਟਰੰਪ ਦੀ ਫੇਰੀ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਆਈ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵਪਾਰ ਯੁੱਧਾਂ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ, ਚਿੱਪ ਉਦਯੋਗ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਦੱਖਣੀ ਚੀਨ ਸਾਗਰ ਵਿਵਾਦ ਅਤੇ ਤਾਈਵਾਨ ਸਵਾਲ ਵਰਗੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੇ ਸਬੰਧ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਸਥਿਰਤਾ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਰਤੀ, ਅਸਲੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਂਸ਼ਕਤੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਰਣਨੀਤਕ ਤਰਜੀਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਮੇਜ਼ ‘ਤੇ ਆਈਆਂ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ, ਮੁੱਖ ਟੀਚਾ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵਧਦੇ ਟਕਰਾਅ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨਾ, ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਖੋਲ੍ਹਣਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨਾਂ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਚੀਨ ਲਈ, ਤਾਈਵਾਨ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੈਮਾਣ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਸ਼ੀ ਜਿਨਪਿੰਗ ਨੇ ਬੀਜਿੰਗ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਟਰੰਪ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤਾਈਵਾਨ ਚੀਨ-ਅਮਰੀਕਾ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਮੁੱਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕੂਟਨੀਤਕ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਸਿੱਧੀ ਰਣਨੀਤਕ ਚੇਤਾਵਨੀ ਸੀ।ਇਸ ਦੌਰੇ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਟਰੰਪ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਜੋਂ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੀਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫੇਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ 2017 ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਗਏ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵੱਖਰਾ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਦੁਨੀਆ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਬਹੁ-ਧਰੁਵੀ ਸੰਤੁਲਨ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਟਰੰਪ ਅਤੇ ਸ਼ੀ ਜਿਨਪਿੰਗ 2025 ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਬੁਸਾਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਸਨ, ਪਰ ਬੀਜਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇਸ ਮੁਲਾਕਾਤ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਫੈਸਲਾਕੁੰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਰ, ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਇਕੱਲੇ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਹਸਤੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਐਲੋਨ ਮਸਕ, ਟਿਮ ਕੁੱਕ ਅਤੇ ਜੇਨਸਨ-ਹੂਘੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦੌਰਾ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ, ਤਕਨੀਕੀ ਦਬਦਬਾ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਪੁਨਰਗਠਨ ‘ਤੇ ਵੀ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ।

ਦੋਸਤੋ, ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿਚਕਾਰ ਮੌਜੂਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਸਿਰਫ਼ ਫੌਜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ, ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰਾਂ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਵਾਹਨਾਂ, ਡੇਟਾ, 5G ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨਾਂ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਚੀਨ ‘ਤੇ ਆਪਣੀ ਤਕਨੀਕੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਚੀਨ ਪੱਛਮੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤਕਨੀਕੀ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬੀਜਿੰਗ ਵਿੱਚ ਟਰੰਪ ਦੇ ਨਾਲ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਤਕਨੀਕੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਦਾ ਆਉਣਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ, ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਆਰਥਿਕ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਵਪਾਰਕ ਹਿੱਤ ਸੰਚਾਰ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੁਲ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਚੀਨ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖਪਤਕਾਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਉੱਥੇ ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਚੀਨ ਅਮਰੀਕੀ ਨਿਵੇਸ਼, ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਆਉਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਪਰ ਈਰਾਨ ਸੰਕਟ ਇਸ ਪੂਰੀ ਫੇਰੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਮੁੱਦੇ ਵਜੋਂ ਉਭਰਿਆ। ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਵਧਦੇ ਟਕਰਾਅ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਊਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ, ਜਿੱਥੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਤੇਲ ਵਪਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਯੁੱਧ ਕਾਰਨ ਗੰਭੀਰ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ ਕਈ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਊਰਜਾ ਸਪਲਾਈ ਇਸ ਰਸਤੇ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਆਪਣੀਆਂ ਤੇਲ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦਾ 85 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਯਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਰਾਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ, ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ‘ਤੇ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਇਹ ਦੇਖਣ ਲਈ ਦੇਖ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਕੀ ਟਰੰਪ ਚੀਨ ਰਾਹੀਂ ਈਰਾਨ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨਗੇ।

ਦੋਸਤੋ, ਚੀਨ ਈਰਾਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਆਰਥਿਕ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਚੀਨ ਈਰਾਨੀ ਤੇਲ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਖਰੀਦਦਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਰਣਨੀਤਕ ਮੌਜੂਦਗੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਅਮਰੀਕਾ ਹੁਣ ਤਹਿਰਾਨ ਨੂੰ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਮੇਜ਼ ‘ਤੇ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਚੀਨ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਟਰੰਪ ਦੀ ਬੀਜਿੰਗ ਫੇਰੀ ਦਾ ਅਸਲ ਉਦੇਸ਼ “ਮਿਸ਼ਨ ਤਹਿਰਾਨ” ਸੀ। ਅਮਰੀਕਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਫੌਜੀ ਦਬਾਅ ਰਾਹੀਂ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੇ ਚੀਨ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਕੂਟਨੀਤਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰਾਹੀਂ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਫੇਰੀ “ਮਿਸ਼ਨ ਤਹਿਰਾਨ” ਅਤੇ “ਤਾਈਵਾਨ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ” ਵਰਗੀਆਂ ਬਹਿਸਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਸਵਾਲ ਉਠਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਅਮਰੀਕਾ ਈਰਾਨ ਸੰਕਟ ਦੇ ਹੱਲ ਦੇ ਬਦਲੇ ਤਾਈਵਾਨ ‘ਤੇ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਨਰਮ ਰੁਖ਼ ਅਪਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਚੀਨ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਮੌਕੇ ਦਾ ਪੂਰਾ ਰਣਨੀਤਕ ਉਪਯੋਗ ਕੀਤਾ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼ੀ ਜਿਨਪਿੰਗ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਟਰੰਪ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ ਗਏ। ਅਜਿਹੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੂਟਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸੁਨੇਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਚੀਨ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬਰਾਬਰ ਸ਼ਰਤਾਂ ‘ਤੇ। ਚੀਨ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਤਾਈਵਾਨ ‘ਤੇ ਉਸਦੀ ਲਾਲ ਲਕੀਰ ਬਰਕਰਾਰ ਹੈ। ਸ਼ੀ ਜਿਨਪਿੰਗ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤਾਈਵਾਨ ਚੀਨ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਾਮਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਗਲਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਇਹ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਿੱਧੇ ਟਕਰਾਅ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਿਆਨ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਤਾਈਵਾਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਵੱਲ ਵੀ ਸੀ।

ਦੋਸਤੋ, ਤਾਈਵਾਨ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ‘ਤੇ ਤਿੱਖੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਤਾਈਵਾਨੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਚੀਨ ਦਾ ਫੌਜੀ ਹਮਲਾ ਹਿੰਦ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਤਾਈਵਾਨ ਆਪਣੀਆਂ ਰੱਖਿਆ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਸਮੇਤ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨਾਲ ਰਣਨੀਤਕ ਭਾਈਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਚੀਨ ਨੇ ਤਾਈਵਾਨ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਫੌਜੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਵਧਿਆ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਤਾਈਵਾਨ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਚੀਨ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਬੀਜਿੰਗ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਤਾਈਵਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਮੁੱਦਾ ਬਣ ਗਿਆ।

ਦੋਸਤੋ, ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਟਰੰਪ ਨੇ ਤਾਈਵਾਨ ਬਾਰੇ ਸਿੱਧੇ ਜਵਾਬ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕੀ ਤਾਈਵਾਨ ‘ਤੇ ਸ਼ੀ ਜਿਨਪਿੰਗ ਨਾਲ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਾ ਬਦਲ ਲਿਆ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਹਰ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਰਣਨੀਤਕ ਚੁੱਪੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਟਰੰਪ ਇਸ ਸਮੇਂ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤਾਈਵਾਨ ‘ਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਬਿਆਨ ਦੇ ਕੇ ਚੀਨ ਨੂੰ ਨਾਰਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਅਮਰੀਕਾ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਰਣਨੀਤਕ ਸਮਝੌਤੇ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰੇ ਦਾ ਆਰਥਿਕ ਪਹਿਲੂ ਵੀ ਓਨਾ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੀਨ ਅਮਰੀਕੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਾਂ, ਊਰਜਾ ਸਰੋਤਾਂ ਅਤੇ ਬੋਇੰਗ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਵਧਾਏ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਚੀਨ ਅਮਰੀਕੀ ਤਕਨੀਕੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਢਿੱਲ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਪਾਰ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ, ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਰਤਾ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿਚਕਾਰ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤਾ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ‘ਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮੀ, ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਬਹਾਲ ਹੋਣ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਵਿਸ਼ਵ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਰਾਹਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਦੋਸਤੋ, ਇਹ ਦੌਰਾ ਭਾਰਤ ਲਈ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ, ਭਾਰਤ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਰਣਨੀਤਕ ਭਾਈਵਾਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਚੀਨ ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖੇਤਰੀ ਵਿਰੋਧੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿਚਕਾਰ ਤਣਾਅ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਿੰਦ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਦੀ ਰਣਨੀਤਕ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਸਮੀਕਰਨ ਉੱਭਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਜੇਕਰ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਸੰਕਟ ਹੱਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਘਟਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਰਾਹਤ ਮਿਲੇਗੀ। ਪੈਟਰੋਲ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਨਾ, ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਆਯਾਤ ਬਿੱਲ ਘਟਾਉਣਾ ਇਹ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਲਈ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸੰਕੇਤ ਹੋਣਗੇ।

ਦੋਸਤੋ, ਬੀਜਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਇਸ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ, ਯੂਕਰੇਨੀ ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਆਰਥਿਕ ਅਸਥਿਰਤਾ ਵਰਗੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਚੀਨ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਦੁਵੱਲੇ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਦੋ ਮਹਾਂਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਗੜਨ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਮੰਦੀ, ਤਕਨੀਕੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਫੌਜੀ ਤਣਾਅ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੇਕਰ ਦੋਵੇਂ ਸੀਮਤ ਸਹਿਯੋਗ ਦਾ ਰਸਤਾ ਚੁਣਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸਥਿਰਤਾ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵਧ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਸ ਲਈ, ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਉਪਰੋਕਤ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰੀਏ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਪਾਵਾਂਗੇ ਕਿ ਇਹ ਪੂਰੀ ਫੇਰੀ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਸ਼ਵ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦ ਨਾਲੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਿੱਤ ਵਧੇਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ। ਹਰ ਦੇਸ਼ ਆਪਣੇ ਆਰਥਿਕ, ਰਣਨੀਤਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹਿੱਤਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਫੈਸਲੇ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਈਰਾਨ ਸੰਕਟ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚੀਨ ਤਾਈਵਾਨ ‘ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਕੜ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਵਿਰੋਧੀ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋੜ ਪੈਣ ‘ਤੇ ਭਾਈਵਾਲ ਹਨ। ਇਹ ਅੱਜ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਹੈ। ਬੀਜਿੰਗ ਵਿੱਚ ਟਰੰਪ ਅਤੇ ਸ਼ੀ ਜਿਨਪਿੰਗ ਵਿਚਕਾਰ ਇਹ ਮੁਲਾਕਾਤ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਮੁਲਾਕਾਤ ਨਹੀਂ ਬਣ ਗਈ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਘਟਨਾ ਬਣ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰੇਗੀ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਟਰੰਪ ਦੀ “ਸੌਦਾ-ਨਿਰਮਾਣ” ਰਾਜਨੀਤੀ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸ਼ੀ ਜਿਨਪਿੰਗ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਨਰਜਾਗਰਣ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਤਹਿਰਾਨ ਵਿੱਚ ਸੰਕਟ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਤਾਈਵਾਨ ਦਾ ਵਿਸਫੋਟਕ ਸਵਾਲ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ, ਇਹ ਸੋਚ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਸੁਪਰਪਾਵਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣਗੇ ਜਾਂ ਕੀ ਭਵਿੱਖ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਸ਼ੀਤ ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਟਕਰਾਅ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਡਰੈਗਨ ਦੀ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੁਪਰਪਾਵਰ ਸੰਮੇਲਨ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਮੌਜੂਦਾ ਸੁਰਖੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਧਿਆਇ ਹੈ।

-ਕੰਪਾਈਲਰ ਲੇਖਕ – ਕਾਰ ਮਾਹਰ ਕਾਲਮਨਵੀਸ ਸਾਹਿਤਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੇਖਕ ਚਿੰਤਕ ਕਵੀ ਸੰਗੀਤ ਮੀਡੀਆ ਸੀਏ (ਏਟੀਸੀ) ਐਡਵੋਕੇਟ ਕਿਸ਼ਨ ਸੰਮੁਖਦਾਸ ਭਵਨਾਨੀ ਗੋਂਡੀਆ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ 9226229318