ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਲ ਮਾਰਗ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਦੇ ਹਨ

ਲੇਖਕ: ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਜੇ ਕੁਮਾਰ, ਸਕੱਤਰ, ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ, ਜਹਾਜ਼ਰਾਨੀ ਅਤੇ ਜਲ ਮਾਰਗ ਮੰਤਰਾਲਾ

ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰੋ ਜਿੱਥੇ ਮਾਲ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਟਰੱਕਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਬਾਰਜਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹਾਈਵੇਅ ਦੀ ਬਜਾਏ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਗਲਿਆਰੇ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਵਧਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕਾਰਬਨ ਨਿਕਾਸ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਭਵਿੱਖ ਇੱਕ ਪਾਈਪ ਸੁਪਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਸਾਡੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਕਸਤ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਬਣਨ ਲਈ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਜਲ ਆਵਾਜਾਈ (IWT) ਨੂੰ ਇੱਕ ਟਿਕਾਊ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਬਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਭਾਰਤ 4,000 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਦੀਆਂ ਲੋਥਲ ਨੂੰ ਰੋਮ ਨਾਲ, ਬੰਗਾਲ ਨੂੰ ਬਰਮਾ ਨਾਲ ਅਤੇ ਅਸਾਮ ਨੂੰ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀਆਂ ਸਨ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ, ਆਪਣੀ ਗਤੀ ਅਤੇ ਸਟੀਲ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਨਦੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਤ ਦੇ ਗਏ ਹਨ। ਪਰ ਹੁਣ, ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਾਰਨ ਆਰਥਿਕ ਦਬਾਅ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਸਥਿਤੀ ਬਦਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਪਿਆਰ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਜ਼ਰੂਰਤ ਕਾਰਨ ਹੈ।

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਜਲ ਮਾਰਗਾਂ ‘ਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਨੀਤੀਗਤ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਲ ਮਾਰਗਾਂ ‘ਤੇ ਕਾਰਗੋ ਆਵਾਜਾਈ 2013-14 ਵਿੱਚ 18.1 ਮਿਲੀਅਨ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 2024-25 ਵਿੱਚ 145.84 ਮਿਲੀਅਨ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ। ਜਲ ਮਾਰਗਾਂ ਲਈ ਆਵਾਜਾਈ ਲਾਗਤ ਵੀ ਘੱਟ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਲ ਮਾਰਗ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਲਾਗਤ ₹1.20 ਪ੍ਰਤੀ ਟਨ-ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਰੇਲ ਦੁਆਰਾ ₹1.40 ਪ੍ਰਤੀ ਟਨ-ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਸੜਕ ਦੁਆਰਾ ₹2.28 ਪ੍ਰਤੀ ਟਨ-ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਜਲ ਮਾਰਗ ਕਿਫ਼ਾਇਤੀ ਅਤੇ ਬਾਲਣ-ਕੁਸ਼ਲ ਹਨ। ਜਲ ਮਾਰਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਤੀ ਟਨ-ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸਿਰਫ 0.0048 ਲੀਟਰ ਬਾਲਣ ਦੀ ਖਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੜਕ ਦੁਆਰਾ 0.0313 ਲੀਟਰ ਅਤੇ ਰੇਲ ਦੁਆਰਾ 0.0089 ਲੀਟਰ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਮਾਹਰ ਲਈ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ।

ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਨਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਸੜਕੀ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਪ੍ਰਤੀ ਟਨ-ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਗ੍ਰੀਨਹਾਊਸ ਗੈਸਾਂ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ 20 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਗੰਗਾ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਵਿੱਚ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਹਰ ਜਹਾਜ਼ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਮਾਨ ਢੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਬਲਕਿ ਕਾਰਬਨ ਨਿਕਾਸ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 2016 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਲਮਾਰਗ-1 ‘ਤੇ ਜਲ ਮਾਰਗ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਗੰਗਾ-ਭਾਗੀਰਥੀ-ਹੁਗਲੀ ਨਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਕਾਰਗੋ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਾਰਾਣਸੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਬਗੰਜ ਵਰਗੇ ਮਲਟੀਮੋਡਲ ਲੌਜਿਸਟਿਕ ਹੱਬ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਲਿਮਟਿਡ (NHLML) ਨਾਲ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਦੀ, ਰੇਲ ਅਤੇ ਸੜਕੀ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ ਇੰਡੀਅਨ ਪੋਰਟ ਰੇਲ ਐਂਡ ਰੋਪਵੇਅ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਿਮਟਿਡ (IPRCL) ਅਤੇ ਡੈਡੀਕੇਟਿਡ ਫਰੇਟ ਕੋਰੀਡੋਰ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਲਿਮਟਿਡ (DFCCIL) ਰਾਹੀਂ ਰੇਲ ਲਿੰਕ ਬਣਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਲਮਾਰਗ-2 (ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਨਦੀ) ‘ਤੇ ਜੋਗੀਘੋਪਾ IWT ਟਰਮੀਨਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਲਟੀ-ਮੋਡਲ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਪਾਰਕ (MMLP) ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ-ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਰੂਟ ਰਾਹੀਂ ਕੋਲਕਾਤਾ ਅਤੇ ਹਲਦੀਆ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।

ਅੰਦਰੂਨੀ ਜਲ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੁਣ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਨੁਮਾਲੀਗੜ੍ਹ ਰਿਫਾਇਨਰੀ ਲਿਮਟਿਡ (NRL) ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਿਫਾਇਨਰੀ ਲਈ ਭਾਰੀ ਉਪਕਰਣ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਓਵਰ ਡਾਇਮੈਂਸ਼ਨਲ ਕਾਰਗੋ (ODC) ਅਤੇ ਓਵਰ ਵੇਟ ਕਾਰਗੋ (OWC), ਨੂੰ IWAI ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਭਾਰਤ-ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਰੂਟ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਨਦੀ ਰਾਹੀਂ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ 24 ਖੇਪਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ NRL ਜੈੱਟੀ ਤੱਕ ਸੁਚਾਰੂ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਭੀੜ-ਭੜੱਕੇ ਵਾਲੇ ਹਾਈਵੇਅ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਕਾਰਗੋ ਲਈ ਸੜਕੀ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਨਦੀ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ ਬਲਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੰਗ ਵਾਲੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸ਼ਿਪਮੈਂਟਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਰੱਥ ਹੈ। ਇਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਲਾਗਤ-ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਸੁਮੇਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਉਦਯੋਗ ਲਈ, ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਜਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਣ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਹਾਸ਼ੀਏ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਰਾਹੀਂ ਸਾਮਾਨ ਭੇਜਣਾ ਸਸਤਾ, ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮਲਟੀਮੋਡਲ ਹੱਬ ਔਨਲਾਈਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਲਈ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਈ ਵੀ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਇੱਕ ਰਣਨੀਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵਿਹਾਰਕ ਵਿਕਲਪ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਾਰਬਨ ਨਿਕਾਸ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਜਲ ਮਾਰਗਾਂ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਲਈ ਇੱਕ ਬਿਹਤਰ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਟਿਕਾਊ ਵਿਕਲਪ ਬਣਾਉਣ ‘ਤੇ ਵੀ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਲ ਮਾਰਗਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਾਮਾਨ ਭੇਜਣਾ ਘੱਟ ਲਾਗਤਾਂ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਵਾਤਾਵਰਣ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਨ (ESG) ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੱਤਰਾਂ ਦੇ ਦੋਹਰੇ ਲਾਭ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸਮਾਜਿਕ ਲਾਭ ਅਸਲ ਹਨ। ਘੱਟ ਟਰੱਕਾਂ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਘੱਟ ਹਾਦਸੇ, ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ‘ਤੇ ਘੱਟ ਦਬਾਅ, ਸਾਫ਼ ਹਵਾ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਪੇਂਡੂ ਆਰਥਿਕਤਾ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦਰਿਆ ਕਿਨਾਰੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਜੋ ਕਦੇ ਫੈਰੀ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਜਾਂ ਛੋਟੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੇ ਵਪਾਰ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਹੁਣ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਸਹਾਇਤਾ, ਹੈਂਡਲਿੰਗ, ਵੇਅਰਹਾਊਸਿੰਗ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਲੱਭ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਾਧਨ ਹੈ।

ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਮੌਸਮ ਨੈਵੀਗੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਡਰੇਡਿੰਗ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਾਰਗੋ ਫਲੀਟ ਵੀ ਸੀਮਤ ਹਨ। ਰਾਜਾਂ, ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਅਤੇ ਮੰਤਰਾਲਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਸਥਾਗਤ ਤਾਲਮੇਲ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਰਕਾਰ ਐਂਡ-ਟੂ-ਐਂਡ ਡਰੇਡਿੰਗ, ਮਲਟੀ-ਮਾਡਲ ਹੱਬਾਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ, ਅਤੇ ਇਨਲੈਂਡ ਵੈਸਲਜ਼ ਐਕਟ ਵਰਗੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਕੇ ਇਹਨਾਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਹੱਲ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਰਕਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਲ ਮਾਰਗਾਂ ‘ਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜੈੱਟੀਆਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰਕੇ ਅਤੇ “ਗ੍ਰੀਨ ਬੋਟਸ” ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਮਿਆਰਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਕੇ ਸੈਕਟਰ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਹਰੇ ਭਰੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਢੰਗਾਂ ਵੱਲ ਵਧਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਡਿਜੀਟਲ ਟੂਲ ਜਿਵੇਂ ਕਿ CAR-D (ਕਾਰਗੋ ਡੇਟਾ ਪੋਰਟਲ), ਜਲਯਾਨ ਅਤੇ ਨਾਵਿਕ, ਜਲ-ਸਮਿ੍ਰਧੀ, ਪਾਣੀ, ਅਤੇ ਨੌਦਰਸ਼ਿਕਾ (ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਨੈਵੀਗੇਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ) ਪੋਰਟਲ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਨਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਡੈਨਿਊਬ ਅਤੇ ਰਾਈਨ ਨਦੀਆਂ ਯੂਰਪ ਦਾ ਮਾਲ ਢੋਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਨੇਵੀਗੇਬਲ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਨੇ 2070 ਤੱਕ ਸ਼ੁੱਧ-ਜ਼ੀਰੋ ਨਿਕਾਸ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜਲ ਮਾਰਗ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰਤ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਜਲ ਆਵਾਜਾਈ ਕੁਸ਼ਲਤਾ, ਆਰਥਿਕਤਾ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਲਈ ਆਦਰਸ਼ ਹੈ।

ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਆ ਮੈਰੀਟਾਈਮ ਵੀਕ 2025 ਵਿੱਚ, ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਦਿੱਗਜਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਨਵੇਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ, ਸਰਕਾਰਾਂ, ਨਿਵੇਸ਼ਕ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਾਹਰ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰੇਮੀ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ, ਗਲੋਬਲ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਨੀਤੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਗਲਾ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਗੇ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕਾਰਗੋ-ਇੰਟੈਂਸਿਵ ਨਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਝਲਕ ਪੇਸ਼ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਗੰਗਾ, ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਲ ਮਾਰਗ ਇੱਕ ਹਰੇ ਭਰੇ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਕੁਸ਼ਲ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਨਦੀਆਂ ਨੇ ਸਾਡੀ ਸਭਿਅਤਾ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਅਮੀਰ ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਕੇ, ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਜਲ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਟਿਕਾਊ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਨਦੀ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਵਹਿ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਹਰੇ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

(ਲੇਖਕ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ, ਜਹਾਜ਼ਰਾਨੀ ਅਤੇ ਜਲ ਮਾਰਗ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਹਨ)