ਪਿਤ੍ਰੂ ਪੱਖ 2026-ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟਾਂ – ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸ਼੍ਰਧਾ ਸਮਾਰੋਹ, ਪਰ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਿਉਂਦੇ ਜੀਅ ਕਿਉਂ ਅਣਗੌਲਿਆ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? – ਡਿਜੀਟਲ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ-ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਹੁਣ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ-ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ
ਪਿਤ੍ਰੂ ਪੱਖ, 27 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ 10 ਅਕਤੂਬਰ, 2026 – ਪੂਰਵਜਾਂ ਲਈ ਸ਼ਰਧਾ, ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਤਿਉਹਾਰ: ਆਧੁਨਿਕ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਹੀ ਦੂਰੀ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸਮਾਜਿਕ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ
ਪਿਤ੍ਰੂ ਪੱਖ 2026 ਆਤਮ-ਨਿਰੀਖਣ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਤਿਉਹਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ-ਡਿਜੀਟਲ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸੰਕਟ!-ਕੀ ਬਜ਼ੁਰਗ ਅਤੇ ਮਾਪੇ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਇਕੱਲੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਬਿਰਧ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ? – ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸ਼੍ਰਧਾ ਸਮਾਰੋਹ? -ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਘਟਦੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਪਿਤ੍ਰੂ ਪੱਖ 2026 ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਮੰਤਰ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ-ਐਡਵੋਕੇਟ ਕਿਸ਼ਨ ਸਨਮੁਖਦਾਸ ਭਵਾਨੀ, ਗੋਂਡੀਆ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ
ਗੋਂਡੀਆ /////
ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਵਿੱਚ, ਮਾਪਿਆਂ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਜੀਵਨ ਮੁੱਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਭਾਵਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਪਿਤ੍ਰੂ ਪੱਖ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਵਿਛੜੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣਾ ਸਤਿਕਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। 2026 ਵਿੱਚ 26 ਅਤੇ 27 ਸਤੰਬਰ ਦੀਆਂ ਤਰੀਕਾਂ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਉਲਝਣ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੈਲੰਡਰ ਗਣਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਦਰਪਦ ਪੂਰਨਿਮਾ ਅਤੇ ਪੂਰਨਿਮਾ ਸ਼ਰਾਧ ਸ਼ਨੀਵਾਰ, 26 ਸਤੰਬਰ, 2026 ਨੂੰ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੁੱਖ ਪਿਤ੍ਰੂ ਪੱਖ ਐਤਵਾਰ, 27 ਸਤੰਬਰ, 2026 ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਪਦ ਸ਼ਰਾਧ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ, 10 ਅਕਤੂਬਰ, 2026 ਨੂੰ ਸਰਵ ਪਿਤ੍ਰੂ ਅਮਾਵਸਿਆ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਪੂਰਨਿਮਾ ਸ਼ਰਾਧ 26 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਪਿਤ੍ਰੂ ਪੱਖ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਤਾਰੀਖਾਂ ਬਾਰੇ ਉਲਝਣ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਤੀਪਦਾ ਤਿਥੀ 26 ਸਤੰਬਰ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਰਵ ਪਿਤ੍ਰੂ ਅਮਾਵਸਯ 10 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਾਰਮਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ, 26 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਧ ਰਸਮਾਂ ਲਈ ਵੀ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪ੍ਰਤੀਪਦਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪਿਤ੍ਰੂ ਪੱਖ ਨੂੰ 27 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਵਧੇਰੇ ਸਹੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੈਂ, ਐਡਵੋਕੇਟ ਕਿਸ਼ਨ ਸਨਮੁਖਦਾਸ ਭਵਨਾਨੀ, ਗੋਂਡੀਆ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਪਿਤ੍ਰੂ ਪੱਖ 2026 ਸੰਬੰਧੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜਿਕ ਚਰਿੱਤਰ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਬਦਲਣ ਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਮਾਜ ਜਿਸਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ “ਮਾਤ੍ਰੂ ਦੇਵੋ ਭਵ, ਪਿਤ੍ਰੂ ਦੇਵੋ ਭਵ” (ਮਾਤ੍ਰੂ ਦੇਵੋ ਭਵ, ਪਿਤ੍ਰੂ ਦੇਵੋ ਭਵ) ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅੱਜ ਇਸ ਅਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਸਵਾਲ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ: ਕੀ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਦਿਖਾਉਣ ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਂ, ਸੰਚਾਰ, ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਾਂ? ਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਯੁੱਗ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਸਾਡੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ‘ਤੇ ਲਿਆ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕੋ ਘਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਧ ਰਹੀ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਦੂਰੀ ਬਾਰੇ ਵੀ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ, ਕਾਰੋਬਾਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਮੌਕਿਆਂ ਲਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਸ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਤਰੱਕੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨਾਲ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਸਮੱਸਿਆ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਹੂਲਤ ਹਮਦਰਦੀ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਦੋਸਤੋ, ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ 26 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ 10 ਅਕਤੂਬਰ 2026 ਤੱਕ ਦੇ ਹਰ ਦਿਨ ਦੇ ਸ਼ਰਾਧ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ, ਤਾਂ 26 ਸਤੰਬਰ 2026, ਸ਼ਨੀਵਾਰ-ਪੂਰਨਿਮਾ ਸ਼ਰਾਧ, 27 ਸਤੰਬਰ, ਐਤਵਾਰ-ਪ੍ਰਤਿਪਦਾ ਸ਼ਰਾਧ, 28 ਸਤੰਬਰ, ਸੋਮਵਾਰ-ਦਵਿਤੀਆ ਸ਼ਰਾਧ, 29 ਸਤੰਬਰ-ਮੰਗਲਵਾਰ ਸ਼੍ਰੱਧਾ ਅਤੇ 29 ਸਤੰਬਰ ਸ਼ਰਾਧ, 30 ਸਤੰਬਰ, ਬੁੱਧਵਾਰ-ਚੌਥਾਰਥੀ ਅਤੇ ਪੰਚਮੀ ਸ਼ਰਾਧ, 1 ਅਕਤੂਬਰ, ਵੀਰਵਾਰ-ਸ਼ਸ਼ਟਮੀ ਸ਼ਰਾਧ, 2 ਅਕਤੂਬਰ, ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ-ਸਪਤਮੀ ਸ਼ਰਾਧ, 3 ਅਕਤੂਬਰ, ਸ਼ਨੀਵਾਰ-ਅਸ਼ਟਮੀ ਸ਼੍ਰੱਧਾ,4 ਅਕਤੂਬਰ, ਐਤਵਾਰ-ਨਵਮੀ ਸ਼ਰਾਧ, 5 ਅਕਤੂਬਰ, ਸੋਮਵਾਰ-6 ਅਕਤੂਬਰ, ਸੋਮਵਾਰ- ਅਸ਼ਟਮੀ ਸ਼੍ਰੱਧਾ ਸ਼ਰਾਧ, 7 ਅਕਤੂਬਰ, ਬੁੱਧਵਾਰ-ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਅਤੇ ਮਾਘ ਸ਼ਰਾਧ, 8 ਅਕਤੂਬਰ, ਵੀਰਵਾਰ-ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਸ਼ਰਾਧ, 9 ਅਕਤੂਬਰ, ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ-ਚੌਥਾਰਥੀ ਸ਼ਰਾਧ, 10 ਅਕਤੂਬਰ ਅਕਤੂਬਰ, ਸ਼ਨੀਵਾਰ – ਸਰਵ ਪਿਤ੍ਰੂ
ਅਮਾਵਸਯ
ਦੋਸਤੋ, ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ‘ਤੇ, ਦਿਲ ਦਹਿਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵੀਡੀਓ, ਖ਼ਬਰਾਂ ਅਤੇ ਦਾਅਵੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨਾਲ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ, ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਾ ਹੋਣ ਵਰਗੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਵਾਇਰਲ ਵੀਡੀਓ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਇਸਨੂੰ ਸਮੁੱਚੇ ਸਮਾਜ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਵਾਲ ਉਠਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ: ਜੇਕਰ ਮਾਪੇ ਜੀਉਂਦੇ ਜੀ ਸਾਡੀ ਮੌਜੂਦਗੀ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਤਰਸਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਜਸ਼ਨ, ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ? ਸ਼ਰਧਾ ਦੀ ਆਤਮਾ “ਸ਼ਰਧਾ” ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਬੂਤ ਜੀਵਤ ਮਾਪਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਵਹਾਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਪਰੰਪਰਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪਿਆਰ ਦੇ ਕੁਝ ਸ਼ਬਦ, ਇਕੱਠੇ ਭੋਜਨ, ਬਿਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਦੇਖਭਾਲ, ਨਿਯਮਤ ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਭਾਵੁਕ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀਆਂ ਹਨ।
ਦੋਸਤੋ, ਇਹ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪਿਤ੍ਰ ਪੱਖ ਦਾ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਢੁਕਵਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਲਤਾ, ਵਿੱਤੀ ਅਸੁਰੱਖਿਆ, ਜਾਂ ਅਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸ਼੍ਰਧਾ ਸਮਾਰੋਹ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਰਸਮ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਸਦੇ ਮੂਲ ਉਦੇਸ਼ ‘ਤੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮਾਂ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਸਗੋਂ, ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਫਰਜ਼, ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣਾ। ਇੱਕ ਪਿਤਾ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ‘ਤੇ ਖਰਚ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਮਾਂ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਿੱਤੀ, ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੁੱਢੇ ਹੋਣ ‘ਤੇ “ਬੋਝ” ਵਜੋਂ ਮੰਨਣਾ, ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰਕ ਅਸਫਲਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਸਮਾਜਿਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਖੋਰੇ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਅਣਗਹਿਲੀ ਦਾ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਅੱਜ, ਵੀਡੀਓ ਕਾਨਫਰੰਸਿੰਗ, ਤੁਰੰਤ ਪੈਸੇ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ, ਸਿਹਤ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਅਤੇ ਕਈ ਡਿਜੀਟਲ ਸਹੂਲਤਾਂ ਉਪਲਬਧ ਹਨ; ਉਹੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਜਿਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਦੂਰੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਾਪਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਵੀ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਦੋਸਤੋ, ਹਿੰਦੂ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ, ਪਿਤ੍ਰੂ ਪੱਖ ਸਿਰਫ਼ ਰਸਮਾਂ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਜਾਣ, ਸਾਡੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੇ ਸਾਡੇ ਵਜੂਦ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦੇ ਮੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਇਹ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਪੂਰਵਜ ਆਪਣੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀਆਂ ਕੋਲ ਸੂਖਮ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤਰਪਣ, ਪਿੰਡ ਦਾਨ, ਅੰਨਾ ਦਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੱਥ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾ ਵਜੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਹੈ: ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਇਕੱਲਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਉਸਦੇ ਵਰਤਮਾਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਉਸਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਕਈ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ, ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ, ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਭਾਰਤ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਵਿਛੜੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਬਰਾਂ ਜਾਂ ਯਾਦਗਾਰੀ ਸਥਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਯਾਦਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਪਿਤ੍ਰੂ ਪੱਖ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਮਨੁੱਖੀ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦਰਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਦੋਸਤੋ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਨੈਤਿਕਤਾ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡੇ ਜਾਂਦੇ। ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਐਕਟ, 2007 ਵਰਗੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪਹਿਲੂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹਰ ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਕਾਇਮ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇੱਕ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਕਾਨੂੰਨ ਮਾਂ ਦੀ ਇਕੱਲਤਾ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਪਿਤਾ ਦੀ ਤਾਂਘ ਨੂੰ ਧੀ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਬਦਲ ਸਕਦਾ। ਇਸਦੇ ਲਈ, ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਜਾਗਰਣ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਸਕੂਲਾਂ, ਪਰਿਵਾਰਾਂ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਗਠਨਾਂ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸਿਰਫ਼ ਉੱਚ ਤਨਖਾਹ, ਉੱਚ ਅਹੁਦਾ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਦਾ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ।
ਦੋਸਤੋ, ਅੱਜ ਜਿਸ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਉਹ ਹਿੰਸਕ ਜਾਂ ਟਕਰਾਅ ਵਾਲੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਮਾਜਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਹੈ – ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਿਤਰ ਪੱਖ ਦੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਸਾਲ ਦੇ ਬਾਕੀ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰ ਲਈ ਹਰ ਹਫ਼ਤੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਮਾਂ ਵੱਖਰਾ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਦੂਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਸੰਪਰਕ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਸਿਹਤ, ਵਿੱਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦਾਦਾ-ਦਾਦੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਈਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰੇਗਾ, ਸਗੋਂ ਅਨੁਭਵਾਂ ਅਤੇ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਤਬਾਦਲਾ ਵੀ ਕਰੇਗਾ। ਡਿਜੀਟਲ ਯੁੱਗ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਅੱਜ ਅਸਲ ਲੋੜ ਡਿਜੀਟਲ ਸਾਧਨਾਂ ਨੂੰ “ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਾਲਾ ਪੁਲ” ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ, 27 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ 10 ਅਕਤੂਬਰ, 2026 ਤੱਕ ਪਿਤ੍ਰੂ ਪੱਖ ਸਾਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਲਈ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਆਤਮ-ਨਿਰੀਖਣ ਦਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਵਾਲ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਲਈ ਕਿੰਨੇ ਦੀਵੇ ਜਗਾਏ, ਕਿੰਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁਆਇਆ, ਜਾਂ ਅਸੀਂ ਕਿੰਨੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਸਮ ਨਿਭਾਈ; ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਲਿਆਂਦੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਜ਼ਿੰਦਾ ਸਨ? ਪਿਤ੍ਰੂ ਪੱਖ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਉਦੋਂ ਹੀ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇਗੀ ਜਦੋਂ “ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਤਿਕਾਰ” ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ “ਜੀਵਨ ਦੌਰਾਨ ਸੇਵਾ” ਸਾਡੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਅਟੁੱਟ ਸਿਧਾਂਤ ਬਣ ਜਾਵੇ। ਸ਼ਾਇਦ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤ ਲਈ ਪਿਤ੍ਰੂ ਪੱਖ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਇਹ ਹੈ: ਸ਼ਰਧਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਰਧਾ, ਰਸਮਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫਰਜ਼, ਅਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ।
– ਮਾਹਰ ਕਾਲਮਨਵੀਸ, ਸਾਹਿਤਕਾਰ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੇਖਕ, ਚਿੰਤਕ, ਕਵੀ, ਸੰਗੀਤ ਮਾਧਿਅਮ, ਸੀਏ (ਏਟੀਸੀ), ਐਡਵੋਕੇਟ ਕਿਸ਼ਨ ਸੰਮੁਖਦਾਸ ਭਵਨਾਨੀ, ਗੋਂਡੀਆ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ 9226229318