ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਖਰਤਾ ਅਤੇ ਅੰਕੜਾ ਦਫ਼ਤਰ ਜੂਨ 2026 ਦੌਰਾਨ ਮੁੱਖ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਸਰਵੇਖਣ ਕਰਵਾਏਗਾ; ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਅਤੇ ਉੱਦਮਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇਣ ਦੀ ਅਪੀਲ

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ

( ਜਸਟਿਸ ਨਿਊਜ਼  )

ਅੰਕੜਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਾਗੂਕਰਨ ਮੰਤਰਾਲੇ (MoSPI), ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅੰਕੜਾ ਦਫ਼ਤਰ (NSO) ਦਾ ਫੀਲਡ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਡਿਵੀਜ਼ਨ (FOD), ਆਪਣੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਆਪੀ ਅੰਕੜਾ ਡੇਟਾ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਪੰਚਕੂਲਾ ਦੇ ਚੋਣਵੇਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੂਨ 2026 ਦੌਰਾਨ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੇਗਾ।

ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅੰਕੜਾ ਦਫ਼ਤਰ 1950 ਤੋਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਅਦਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਸੰਕੇਤਕਾਂ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਡੇਟਾਬੇਸ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੋਵਾਂ ਪੱਧਰਾਂ ‘ਤੇ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ, ਨੀਤੀ ਨਿਰਮਾਣ, ਅਤੇ ਸਬੂਤ-ਆਧਾਰਿਤ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਇਨਪੁਟ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਡੇਟਾ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਐਨਐਸਓ ਦੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਈ-ਸਿਗਮਾ (e-Sigma) ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵੈੱਬ-ਅਧਾਰਿਤ ਪਲੈਟਫਾਰਮਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੈਂਡ-ਹੈਲਡ ਡਿਜੀਟਲ ਡਿਵਾਈਸਾਂ (ਟੈਬਲੇਟ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਥਾਪਿਤ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੈਂਪਲਿੰਗ ਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ‘ਤੇ ਚੋਣਵੇਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ, ਉੱਦਮਾਂ, ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਬਲਾਕਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੁਖੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜਾਣਕਾਰ ਮੈਂਬਰ ਤੋਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉੱਦਮ ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਜਾਂ ਮਾਲਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਐਨਐਸਓ ਨੇ ਦੁਹਰਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਾਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਪਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਗ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਉੱਦਮਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਿਪੋਰਟ ਜਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਉਜਾਗਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅੰਕੜਾ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਜੂਨ 2026 ਦੌਰਾਨ, ਐਨਐਸਓ (FOD) ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਪੰਚਕੂਲਾ ਦੇ ਚੋਣਵੇਂ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸਰਵੇਖਣ ਕਰਵਾਏਗਾ:

ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਆਮਦਨ ਸਰਵੇਖਣ (National Household Income Survey)
ਪੀਰਿਓਡਿਕ ਲੇਬਰ ਫੋਰਸ ਸਰਵੇਖਣ (PLFS)
ਗੈਰ-ਸੰਗਠਿਤ ਖੇਤਰ ਦੇ ਉੱਦਮਾਂ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਸਰਵੇਖਣ (ASUSE)
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਯਾਤਰਾ ਸਰਵੇਖਣ (National Household Travel Survey)
ਘਰੇਲੂ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਖਰਚਾ ਸਰਵੇਖਣ (Domestic Tourism Expenditure Survey)
ਉਪਭੋਗਤਾ ਮੁੱਲ ਸੂਚਕਾਂਕ (CPI) ਸਰਵੇਖਣ

ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਰਵੇਖਣ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਮਨੀਮਾਜਰਾ, ਮੌਲੀ ਜਾਗਰਾਂ, ਦਰਿਆ, ਬੁੜੈਲ, ਰਾਜੀਵ ਕਲੋਨੀ, ਡੱਡੂਮਾਜਰਾ ਕਲੋਨੀ, ਸੈਕਟਰ 8/9, 15/16, 20, 22/23, 29, 35/36, 42, 45, 46/47, 50 ਅਤੇ 52 ਵਰਗੇ ਖੇਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪੰਚਕੂਲਾ ਵਿੱਚ ਕਾਲਕਾ, ਚੰਡੀ ਮੰਦਰ, ਸੈਕਟਰ-5, ਸੈਕਟਰ-25, ਸੈਕਟਰ-27, ਹਾਊਸਿੰਗ ਬੋਰਡ ਕਲੋਨੀ, ਜੈਥਲ, ਬਰਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮੌਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਥੋਕ ਮੁੱਲ ਸੂਚਕਾਂਕ (WPI), ਖਰੀਦਦਾਰ ਮੁੱਲ ਸੂਚਕਾਂਕ (PPI), ਉਦਯੋਗਿਕ ਉਤਪਾਦਨ ਸੂਚਕਾਂਕ (IIP), ਗੈਰ-ਸੰਗਠਿਤ ਖੇਤਰ ਦੇ ਉੱਦਮਾਂ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਸਰਵੇਖਣ (ASISSE), ਅਤੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਭਾਵਾਂ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਸਰਵੇਖਣ (ਅਪ੍ਰੈਲ-ਸਤੰਬਰ 2026) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਡੇਟਾ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਚੋਣਵੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਸਾਰੇ ਚੋਣਵੇਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ, ਉੱਦਮਾਂ, ਅਦਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਐਨਐਸਓ ਸਰਵੇਖਣ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇਣ ਅਤੇ ਸਹੀ ਤੇ ਮੁਕੰਮਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ। ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਸੂਚਿਤ ਨੀਤੀ ਨਿਰਮਾਣ, ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।