“ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਿਨ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ”

ਹਰ ਸਾਲ 11 ਮਈ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਿਵਸ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਨ ਉਹਨਾਂ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਦੇਣ ਲਈ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਰਾਹ ‘ਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦਿਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1998 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਪੋਖਰਣ ਪਰਮਾਣੂ ਪਰੀਖਣਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਦਿਵਸ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਇੱਕ ਉਪਲਬਧੀ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਠਹਿਰ ਕੇ ਇਹ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸਕੂਲਾਂ, ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜਿਕ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

ਅੱਜ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਰ ਪੱਖ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਬੈਂਕਿੰਗ ਅਤੇ ਦਿਨਚਰੀਆ ਦੇ ਸਧਾਰਣ ਸੰਚਾਰ ਤੱਕ, ਹਰ ਥਾਂ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ ਬੁੱਧੀ (AI), ਰੋਬੋਟਿਕਸ, ਡਾਟਾ ਸਾਇੰਸ, ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਨਵੀਨੀਕਰਣਯੋਗ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਖੋਜ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਖ਼ਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਰਖੀਆਂ ਨਹੀਂ ਰਹੇ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਸਾਡੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਏ ਹਨ।

ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਿੱਖਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਰਵਾਇਤੀ ਚਾਕ ਅਤੇ ਬਲੈਕਬੋਰਡ ਦੀ ਥਾਂ ਹੁਣ ਡਿਜ਼ਿਟਲ ਕਲਾਸਰੂਮ, ਆਨਲਾਈਨ ਕੋਰਸ, ਵਰਚੁਅਲ ਵਿਗਿਆਨ ਲੈਬ ਅਤੇ ਸਮਾਰਟ ਉਪਕਰਣਾਂ ਨੇ ਲੈ ਲਈ ਹੈ। ਕੋਵਿਡ-19 ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਆਨਲਾਈਨ ਸਿੱਖਿਆ ਨੇ ਕੇਂਦਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਅੱਜ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਨਵੇਂ ਹੁਨਰ ਸਿੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਮੌਕੇ ਹਨ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਸਨ।

ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸਿਰਫ਼ ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਧਨਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਸਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਵੀ ਵਧਾਇਆ ਹੈ। ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਘਰ ਬੈਠੇ ਲਾਈਵ ਕਲਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਲੈਕਚਰ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਕੋਰਸਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਸਕਦੇ ਹਨ। “ਡਿਜ਼ਿਟਲ ਇੰਡੀਆ” ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੀਤੀ 2020 ਵਰਗੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਸਕੂਲਾਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੇਵਲ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਹੈ ਯਥਾਰਥਕ ਹੁਨਰਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ। ਅੱਜ ਰੋਜ਼ਗਾਰਦਾਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਹੀ ਮਹੱਤਵ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਸਗੋਂ ਡਿਜ਼ਿਟਲ ਸਾਖਰਤਾ, ਕੋਡਿੰਗ, ਡਾਟਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਸਾਇਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਰਗੀਆਂ ਕੌਸ਼ਲਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਨੂੰ ਰਟਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵੱਧ ਕੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਵਹਾਰਕ ਤਜਰਬੇ ਦੇਣੇ ਹੋਣਗੇ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਚਨਾਤਮਕਤਾ, ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਅਤੇ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਵਰਗੀਆਂ ਨਰਮ ਕੌਸ਼ਲਤਾਵਾਂ ਵੀ ਉਤਨੀ ਹੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ।

ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦਾ ਖੇਤਰ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਆਟੋਮੇਸ਼ਨ ਜਿੱਥੇ ਰਵਾਇਤੀ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲ ਰਹੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਇਹ ਨਵੇਂ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਮਸ਼ੀਨ ਲਰਨਿੰਗ, ਨਵੀਨੀਕਰਣਯੋਗ ਊਰਜਾ, ਈ-ਕਾਮਰਸ, ਡਿਜ਼ਿਟਲ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਅਤੇ ਕਲਾਊਡ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਪੇਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਨੌਜਵਾਨ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ‘ਤੇ ਸੱਚੇ ਦਿਲੋਂ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। “ਸਕਿਲ ਇੰਡੀਆ” ਅਤੇ “ਸਟਾਰਟ-ਅਪ ਇੰਡੀਆ” ਵਰਗੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਅਰੇ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੁਨਰ ਅਤੇ ਉਰਜਾ ਨੂੰ ਉਤਪਾਦਕ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣ ਲਈ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਵੀਨਤਾ ਅਤੇ ਉਦਯਮਿਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਦੇ ਕੇ ਅਸੀਂ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਨਵੇਂ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਸਗੋਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਗੇਤੀ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਲਿਆ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।

ਇਸਦਾ ਸਪਸ਼ਟ ਉਦਾਹਰਨ ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਈਟੀ ਖੇਤਰ, ਚੰਦਰਯਾਨ ਅਤੇ ਮੰਗਲਯਾਨ ਵਰਗੇ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਮਿਸ਼ਨ, ਅਤੇ UPI ਰਾਹੀਂ ਡਿਜ਼ਿਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਬਦਲਾਅ ਹਨ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਉਪਲਬਧੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਪਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਿਵਸ ਸਿਰਫ਼ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਦਿਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਉਪਯੋਗ ਦੀ ਯਾਦ ਵੀ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਅਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ। ਸਮਾਨ ਮੌਕੇ, ਨਿੱਜਤਾ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕਤਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਿਵਸ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਮਾਰੋਹ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯਾਦ ਦਿਹਾਣੀ ਹੈ ਕਿ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸਾਡੇ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੇਗੀ। ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਮੌਕਿਆਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਸਮਾਵੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੋਵੇਗਾ।

ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ ‘ਸ਼ਰਨ ‘

9463302281

ਕੰਪਿਊਟਰ ਫੈਕਲਟੀ

ਖਿਆਲਾ ਕਲਾਂ