ਸ਼ੇਰਨੀ ਕਹਾਉਣਾ ਨਹੀਂ, ਸ਼ੇਰਨੀ ਬਣ ਕੇ ਜਿਊਣਾ ਪਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਝੋਟਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਹੌਸਲੇ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਰ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼

ਪਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਝੋਟਾ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨੂੰ ਅੱਜ ਨੌਵਾਂ ਦਿਨ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਜਿਸ ਹਿੰਮਤ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਗੱਲ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—ਪਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਝੋਟਾ ਦੀ ਮੌਤ ਨਸ਼ਾ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਨਸ਼ਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਦਿਆਂ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਸੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹੁਕਮ ‘ਤੇ ਇਹ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਹੀਂ ਲਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਉਸ ਦੇ ਜ਼ਮੀਰ ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਅੱਜ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕ ਆਪਣੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ੇ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੀ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਲੜੇ? ਨਸ਼ੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਚਲਾਉਂਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਵੀ ਚੱਲਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਸਰਕਾਰੀ ਮੁਹਿੰਮ ਅਤੇ ਅਸਲ ਸਮਾਜਕ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਤਦੋਂ ਹੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋਵੇਗਾ ਜਦੋਂ ਸਰਕਾਰ, ਪੁਲਿਸ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਣ।ਸ਼ਾਇਦ ਹੁਣ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਸਗੋਂ ਹਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਵੇ ਕਿ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਰ ਬੱਚੇ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨਾ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ।ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਫ਼ਰਕ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਨਸ਼ੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਪੁਨਰਵਾਸ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ, ਪਰ ਨਸ਼ਾ ਵੇਚ ਕੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਰਬਾਦ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਸਖ਼ਤ ਕਾਰਵਾਈ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਮਾਈ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸੰਪਤੀ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੀ ਵੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਜਾਂਚ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਹਰ ਕਾਰਵਾਈ ਸਬੂਤ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋਵੇ।

ਪਰਵਿੰਦਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਇਸ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਪੱਖ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਗੁਆਇਆ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਨਹੀਂ ਗੁਆਏ। ਉਸ ਨੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਹੀਂ ਬਣਨ ਦਿੱਤਾ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ “ਸ਼ੇਰਨੀ” ਕਹਿ ਦੇਣਾ ਆਸਾਨ ਹੈ। ਪਰ ਸ਼ੇਰਨੀ ਬਣ ਕੇ ਜਿਊਣਾ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਉਹ ਔਰਤ ਜਾਣਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪਤੀ ਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਕੱਲੀ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਘਰ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਸਮਾਜ ਦੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ—“ਅਸੀਂ ਹਾਰਨਾ ਨਹੀਂ।”ਇਸ ਲਈ ਅਜਿਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਹਮਦਰਦੀ ਨਹੀਂ, ਸਹਾਰਾ, ਸਿੱਖਿਆ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਦਦ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਭਾਣਾ ਮੰਨਣਾ ਹਾਰ ਮੰਨਣਾ ਨਹੀਂ

ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਭਾਣਾ ਮੰਨਣ ਦੀ ਗੱਲ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭਾਣਾ ਮੰਨਣ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਪਰ ਜਿਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਭਾਣਾ ਮੰਨਣਾ ਕਿੰਨਾ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਉਹੀ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਿਆਰਾ ਗੁਆਇਆ ਹੋਵੇ।

ਭਾਣਾ ਮੰਨਣ ਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਹਾਰ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਅਟੱਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਹਿੰਮਤ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।

ਪਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਝੋਟਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਹਿੰਮਤ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਹੀਂ ਬਣਨ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅਗਲਾ ਮਕਸਦ ਬਣਾਇਆ।

ਇਹੀ ਉਹ ਬਿੰਦੂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਦੁਖੀ ਔਰਤ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੀ ਹੈ।

‘ਸ਼ੇਰਨੀ’ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਜਾਣ ਦੀ ਲੋੜ

ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਕਿਸੇ ਬਹਾਦਰ ਔਰਤ ਨੂੰ ‘ਸ਼ੇਰਨੀ’ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸ਼ੇਰਨੀ ਕਹਿਣਾ ਬਹੁਤ ਸੌਖਾ ਹੈ, ਸ਼ੇਰਨੀ ਬਣ ਕੇ ਜਿਊਣਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ।ਸ਼ੇਰਨੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਮੰਚ ‘ਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਲ ਸਕੇ। ਸ਼ੇਰਨੀ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲੇ।ਸ਼ੇਰਨੀ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੰਝੂ ਪੂੰਝ ਕੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਦੀ ਰੋਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰੇ।ਸ਼ੇਰਨੀ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਨਾ ਡਰੇ।ਸ਼ੇਰਨੀ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕਹੇ—“ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਅਸੀਂ ਪੂਰੇ ਕਰਨੇ ਹਨ।”

ਇਸੇ ਲਈ ਝੋਟਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਘਟਨਾ ਸਮਝ ਕੇ ਭੁੱਲ ਜਾਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਮੁੱਖ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਬਣ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।

ਨਸ਼ਾ ਸਿਰਫ਼ ਨੌਜਵਾਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ, ਪੂਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਦਾ ਹੈ

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਚਰਚਾ ਅਕਸਰ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਨਸ਼ੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ‘ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਨਸ਼ਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਨੀਂਦ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਿਤਾ ਕਰਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ। ਪਤਨੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਸਾਲਾਂ ਲੜਦੀ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਬਚਪਨ ਡਰ ਅਤੇ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਬੀਤਦਾ ਹੈ।

ਕਈ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ੇ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਗਹਿਣੇ ਵੇਚੇ। ਕਈਆਂ ਨੇ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਗਿਰਵੀ ਰੱਖੀਆਂ। ਕਈਆਂ ਨੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਲਾਏ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਨਸ਼ਾ ਹੱਦ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਹੀ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਨਵੀਂ ਲੜਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਲਈ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਸਮਝਣਾ ਵੀ ਗਲਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਹਤ, ਸਿੱਖਿਆ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ, ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ।

ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਜਾਇਦਾਦ ‘ਤੇ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਜ਼ਰੂਰੀ

ਜੇ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨਸ਼ਾ ਤਸਕਰ ਜਾਂ ਸੰਗਠਿਤ ਅਪਰਾਧ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਰੁੱਧ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਬੂਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਆਮਦਨ ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਵੀ ਜਾਂਚ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ, ਆਮਦਨ ਦੇ ਸਰੋਤ, ਟੈਕਸ ਰਿਕਾਰਡ ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਸੰਪਤੀ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਮਾਈ ਨਾਲ ਬਣੀ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਲਾਗੂ ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਜ਼ਬਤੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਾਰਵਾਈ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਜਜ਼ਬਾਤ ਦੀ ਥਾਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਨਿਆਂ ਤਦੋਂ ਹੀ ਨਿਆਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ।

ਸਮਾਜਕ ਬਾਈਕਾਟ ਵੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੱਦਾਂ ਵਿੱਚ

ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਾ ਵੇਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸਮਾਜਕ ਬਾਈਕਾਟ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵੀ ਉੱਠ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਸਮਾਜ ਦਾ ਨਸ਼ੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਸਮਾਜਕ ਰੋਸ ਕਾਨੂੰਨ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਨਾ ਬਦਲੇ।ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਪਛਾਣ, ਇੱਜ਼ਤ ਜਾਂ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਨਹੀਂ।ਸਮਾਜ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਇਹ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਸਬੂਤਾਂ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਕੋਲ ਜਾਣ, ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜੇ ਕਾਰਵਾਈ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰਿਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਤੈਅ ਕਰਨ।

ਝੋਟਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ

ਹੁਣ ਸਵਾਲ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਪਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਝੋਟਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿੰਨੇ ਬਿਆਨ ਆਏ ਅਤੇ ਕਿੰਨੇ ਲੋਕ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ।ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਕੀ ਸਿੱਖਿਆ?

ਕੀ ਅਸੀਂ ਪਿੰਡ-ਪਿੰਡ ਨਸ਼ੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮੁਹਿੰਮ ਬਣਾਵਾਂਗੇ?

ਕੀ ਨਸ਼ੇ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਨਗੇ?

ਕੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਵਧਣਗੇ?

ਕੀ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਤੈਅ ਹੋਵੇਗੀ?

ਕੀ ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਵੱਡੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾਵੇਗਾ?

ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ—ਕੀ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਲਾ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਨਸ਼ੇ ਨੇ ਉਜਾੜ ਦਿੱਤੇ ਹਨ?

ਹੁਣ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਹਮਦਰਦੀ ਨਹੀਂ, ਮੌਕਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ

ਪਰਵਿੰਦਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੁੱਦਾ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।ਅਜਿਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਤਰਸ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਮੌਕੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੁਨਰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਵੇ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲੇ।
ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੀਮਾਂ ਦਾ ਲਾਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ। ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਜੀਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।

ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਦਾ ਪਤੀ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ।

ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੁਣ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਅਸਲ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਕੀ ਹੋਵੇ?

ਪਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਝੋਟਾ ਨੂੰ ਅਸਲ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਸਿਰਫ਼ ਮੋਮਬੱਤੀਆਂ ਜਗਾਉਣਾ, ਤਸਵੀਰਾਂ ‘ਤੇ ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਜਾਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਪੋਸਟਾਂ ਪਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।ਅਸਲ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਇਹ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਨਸ਼ਾ ਛੱਡੇ।

ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਆਪਣਾ ਘਰ ਬਚਾ ਸਕੇ।ਇੱਕ ਮਾਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ੇ ਤੋਂ ਬਚਾ ਸਕੇ।ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇਕੱਠਾ ਹੋਵੇ।

ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਆਪਣੀ ਡਿਊਟੀ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਨਿਭਾਏ। ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਕਿਸੇ ਪੀੜਤ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਫਾਈਲ ਨੂੰ ਧੂੜ ਨਾ ਖਾਣ ਦੇਵੇ। ਅਤੇ ਇੱਕ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿ ਸਕੇ—“ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਈ ਹੈ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਹਾਰਾਂਗੇ ਨਹੀਂ।”

ਅੰਤ ਵਿੱਚ

ਪਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਝੋਟਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਸ਼ਾਇਦ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਣ ਕੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਕਹਿ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਆਉਣਾ ਸਾਡੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਵੇਂ ਜੀਣਾ ਹੈ—ਇਹ ਸਾਡੀ ਹਿੰਮਤ ਤੈਅ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਗੁਆਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਨਹੀਂ ਗੁਆਏ।

ਇਹੀ ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਹੈ। ਅੱਜ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ “ਬੇਚਾਰੀ” ਕਹਿਣ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਕਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ—ਤੁਸੀਂ ਇਕੱਲੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੋ।ਤੁਹਾਡੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਹਨ। ਸਮਾਜ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਵੇਗਾ।ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖੀ ਤਾਕਤ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸਾਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਪਰਵਿੰਦਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਅਤੇ ਝੋਟਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ—ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਹਰ ਉਸ ਔਰਤ ਲਈ ਸੰਦੇਸ਼ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨਾਲ ਲੜ ਰਹੀ ਹੈ:

“ਸ਼ੇਰਨੀ ਕਹਾਉਣਾ ਨਹੀਂ—ਸ਼ੇਰਨੀ ਬਣ ਕੇ ਜਿਊਣਾ ਹੈ।”

ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਪੀਲ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਪਰਵਿੰਦਰ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਅਤੇ ਹਿੱਤ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਰੱਖਣ। ਕੋਈ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਕਦਮ ਨਾ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾਵੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਉਲਟ ਸਥਿਤੀ ਬਣੇ ਜਾਂ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਲੜਾਈ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਵੇ। ਜਜ਼ਬਾਤ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਹਨ, ਪਰ ਨਿਆਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੂਝ ਅਤੇ ਸਬੂਤ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ।