ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਜਿਤੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੋਹਾਲੀ ਸਥਿਤ ‘ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਗਰੀ-ਫੂਡ ਐਂਡ ਬਾਇਓਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ’ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪਹਿਲੇ “ਗ੍ਰੀਨ ਫੋਰਜ” ਕੰਪਲੈਕਸ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ
ਮੋਹਾਲੀ
ਇਸ ਸਹੂਲਤ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਿਆਂ ਡਾ. ਜਿਤੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗ੍ਰੀਨ ਫੋਰਜ ਅਜਿਹੇ ਸਿਮੂਲੇਸ਼ਨ ਚੈਂਬਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਗੁਣਵੱਤਾ, ਨਮੀ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਜੈਨੇਟਿਕਲੀ ਮੋਡੀਫਾਈਡ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਉਗਾਉਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਵਾਤਾਵਰਣ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਸਮਰੱਥਾ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗੀ ਕਿ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫਸਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਥਾਨਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇਗਾ ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਲਈ ਢੁਕਵੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਜੈਨੇਟਿਕਲੀ ਮੋਡੀਫਾਈਡ ਕਿਸਮ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਚੁਣੌਤੀ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਿੱਥੇ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਗ੍ਰੀਨ ਫੋਰਜ ਇੱਕ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਸੈਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਇਸ ਚੁਣੌਤੀ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਢੁਕਵੀਂ ਕਾਸ਼ਤ ਸਥਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਲਿਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਮਿਲੇਗੀ।
ਡਾ. ਜਿਤੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਸਹੂਲਤ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਹੋਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਮਾਤਰਾ, ਨਮੀ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦੀ ਸਿਮੂਲੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਏਆਈ ਸਮੇਤ ਉੱਨਤ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਨੂੰ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਲਚਕਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਗ੍ਰੀਨ ਫੋਰਜ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦੱਸਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਖੋਜ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ।
ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਐਡਵਾਂਸਡ ਸਿਮੂਲੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਆਰਟੀਫਿਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਦੇ ਵਧਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖੋਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਲਈ ਨਵੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗ੍ਰੀਨ ਫੋਰਜ ਦੀਆਂ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਏਆਈ ਨੂੰ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਖੋਜ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਕਾਫ਼ੀ ਆਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉੱਨਤ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਲਈ ਨਵੇਂ ਰਾਹ ਖੁੱਲ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਬਦਲਾਅ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਿਆਂ ਡਾ. ਜਿਤੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਬਾਇਓ-ਇਕਾਨਮੀ 10 ਅਰਬ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 200 ਅਰਬ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਸ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾਤਮਕ ਛਾਲ ਦੱਸਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੋਈ ਤਰੱਕੀ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਇੱਕ ਹਮਾਇਤੀ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ।
ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਾਇਓਈ3 ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਹੁਣ ਉਦਯੋਗ ਲਈ ਤਿਆਰ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਖੋਜ ਨੂੰ ਉਤਪਾਦਾਂ, ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਅਤੇ ਹੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨਕ ਕੰਮ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਲਈ ਸਵੀਕਾਰਯੋਗ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਲਗਾਏ ਗਏ ਯਤਨ ਸਾਰਥਕ ਨਤੀਜੇ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਣ।
ਡਾ. ਜਿਤੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਟਾਰਟ-ਅੱਪਸ, ਐੱਸਐੱਮਈਜ਼ ਅਤੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ 22 ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਹੱਬਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਠ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਾਲੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਬਾਇਓ-ਫਾਊਂਡਰੀ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਟਾਰਟ-ਅੱਪਸ ਅਤੇ ਉੱਦਮੀਆਂ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦੱਸਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਵੀਨਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਖੋਜ ਨੂੰ ਵਿਹਾਰਕ ਉਪਯੋਗ ਵੱਲ ਲਿਜਾਣ ‘ਤੇ ਵਧ ਰਹੇ ਜ਼ੋਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਾਰਬਨ ਕੈਪਚਰ ਐਂਡ ਯੂਟੀਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ (ਸੀਸੀਯੂ) ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਵੀ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਲਗਭਗ 38 ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਬਾਇਓ-ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਸੀਸੀਯੂ ਕਾਰਬਨ ਕੈਪਚਰ ਲਈ ਹੱਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸੀਮੈਂਟ ਅਤੇ ਸਟੀਲ ਵਰਗੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਿਕਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹੱਲ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਡਾ. ਜਿਤੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਊ ਹਵਾਈ ਈਂਧਨਾਂ, ਆਈ3 ਪੀਐੱਚਡੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਸਪੇਸ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਜੀਵਨ-ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਰੋ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਾਇਓਜੈਨੇਸਿਸ, ਕਾਗਨਿਟਿਵ ਇਫੈਕਟਸ ਅਤੇ ਸਾਇਨੋਬੈਕਟੀਰੀਆ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੰਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੈਰ ਪਸਾਰ ਲਏ ਹਨ।
ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਖੇਤੀ-ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਬੀਆਰਆਈਸੀ-ਐੱਨਏਬੀਆਈ ਦੇ ਕੰਮ, ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਬਾਇਓਪ੍ਰੋਸੈਸ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਏਕੀਕਰਨ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਕੰਮ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਨਿਊਟਰਾਸਿਊਟੀਕਲਸ ਅਤੇ ਉੱਚ-ਮੁੱਲ ਵਾਲੇ ਬਾਇਓਮੈਟੀਰੀਅਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਤੋਂ ਮੁੱਲ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਡਾ. ਜਿਤੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵਧੇਰੇ ਸੰਸਥਾਗਤ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਕਲੱਸਟਰਿੰਗ ਦੀ ਵੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇੱਕੋ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਤਾਲਮੇਲ ਲਈ ਮੌਕਿਆਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਕਲੱਸਟਰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਖੋਜ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਸੁਖਾਲ਼ਾ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਤੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੰਪਰਕ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਸਥਾਗਤ ਕਲੱਸਟਰਿੰਗ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਮੈਡੀਸਨ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲਸ ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਆਪਸੀ ਸੰਪਰਕ ਐੱਨਏਬੀਆਈ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਵਿਸ਼ਾ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਡਾ. ਜਿਤੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਨੂੰ ਉਤਪਾਦਾਂ, ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਅਤੇ ਹੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਘੱਟ-ਕਾਰਬਨ ਅਤੇ ਚੱਕਰੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਮਾਡਲ ਦਾ ਉਭਾਰ ਵੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਸ ਬਦਲਾਅ ਨੂੰ ਨੈੱਟ ਜ਼ੀਰੋ 2070 ਅਤੇ ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਮਨੋਰਥਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ।
ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਬੀਆਰਆਈਸੀ-ਐੱਨਏਬੀਆਈ ਦੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਭਰੋਸਾ ਪ੍ਰਗਟਾਇਆ ਕਿ ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ, ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਖੇਤੀ-ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਉਭਰੇਗੀ।
ਇਸ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਸਕੱਤਰ ਡਾ. ਰਾਜੇਸ਼ ਗੋਖਲੇ, ਐੱਨਏਬੀਆਈ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਡਾ. ਪਾਰੀਖ ਅਤੇ ਬੀਆਈਆਰਏਸੀ ਦੇ ਐੱਮਡੀ ਡਾ. ਧਨੰਜੈਯ ਤਿਵਾਰੀ ਨੇ ਵੀ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
—
