ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਰ 8ਵਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ੁਗਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ।

ਸ਼ੁਗਰ (Diabetes) ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰੀਏ?

ਸਾਇੰਸ + ਆਯੁਰਵੇਦ + ਮਾਨਸਿਕ ਤੰਦਰੁਸਤੀ + ਡਾਇਟ ਪਲਾਨ = ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੀ ਕੁੰਜੀ

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਰ 8ਵਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ੁਗਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ। ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ “ਮੌਨ ਕਾਤਿਲ” (Silent Killer) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਦਿਲ, ਗੁਰਦੇ, ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੁਗਰ ਨੂੰ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਹੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਟਰੋਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ੁਗਰ ਕੀ ਹੈ?

ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਇੰਸੂਲਿਨ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਜਾਂ ਇਸਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਤਾਂ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕਰ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ:

 ਟਾਈਪ-1: ਇੰਸੂਲਿਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਮੀ

 ਟਾਈਪ-2: ਇੰਸੂਲਿਨ ਹੈ, ਪਰ ਸਰੀਰ ਇਸ ਨੂੰ ਵਰਤ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ (ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਹ ਹੀ)

 ਸ਼ੁਗਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ

ਵਾਰਸਾਗਤ / ਪਰਿਵਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ

ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ

ਫਾਸਟ ਫੂਡ ਅਤੇ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ ਵਾਲੀ ਡਾਇਟ

ਬੈਠਕ ਵਾਲੀ ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ

ਨੀਂਦ ਦੀ ਕਮੀ

ਮੋਟਾਪਾ

ਹਾਰਮੋਨਲ ਗੜਬੜ

ਸ਼ੁਗਰ ਦੇ ਲੱਛਣ — ਸਮੇਂ ਤੇ ਪਛਾਣੋ

ਬਹੁਤ ਪਿਆਸ ਲੱਗਣੀ

ਵਧੇਰੇ ਪੇਸ਼ਾਬ

ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਨੀਂਦ ਆਉਣਾ

ਭੁੱਖ ਵਧਣਾ ਜਾਂ ਘਟਣਾ

ਅੱਖਾਂ ਧੁੰਦਲੀਆਂ ਹੋਣ

ਵਜ਼ਨ ਘਟਣਾ

ਚੋਟ ਦਾ ਜਲਦੀ ਨਾ ਭਰਨਾ

ਚਿਹਰੇ ਜਾਂ ਪੈਰਾਂ ‘ਚ ਸੁੰਨਪਨ

 ਜੇ ਸ਼ੁਗਰ ਕੰਟਰੋਲ ਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਨੁਕਸਾਨ

ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ

ਸਟ੍ਰੋਕ

ਗੁਰਦੇ ਫੇਲ

ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋਣਾ

ਨਰਵ ਡੈਮੇਜ

ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ (Gangrene)

ਜਨਨ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ

ਸ਼ੁਗਰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਦੇ 5 ਮਜ਼ਬੂਤ ਹਥਿਆਰ

 ਸਹੀ ਖੁਰਾਕ (Diet is Medicine)

ਕੀ ਖਾਓ

ਕਰੇਲਾ, ਜਾਮੁਨ, ਲੌਕੀ, ਤੋਰੀ, ਮੇਥੀ, ਬਰੋਕਲੀ, ਪੱਤੇਦਾਰ ਸਬਜ਼ੀਆਂ

ਜੌ, ਬਾਜਰਾ, ਮਲਟੀਗ੍ਰੇਨ ਰੋਟੀ

ਬੂਰੇ ਚੌਲ, ਦਾਲਾਂ, ਕਾਲਾ ਚਣਾ

ਚੀਆ ਸੀਡ, ਤਿਲ, ਅਲਸੀ

ਬਦਾਮ, ਅਖਰੋਟ, ਪਿਸਤਾ (ਬਿਨਾਂ ਨਮਕ)

ਕੀ ਨਾ ਖਾਓ

ਚੀਨੀ, ਮਿੱਠੇ ਪੇਅ

ਚਾਈਨੀਜ਼ / ਫਾਸਟ ਫੂਡ

ਸਫ਼ੈਦ ਰੋਟੀ, ਮਠਿਆਈ

ਟਰਾਂਸ-ਫੈਟ, ਤਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ

ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਮਕ

ਕਸਰਤ ਹੀ ਦਵਾਈ ਹੈ

ਰੋਜ਼ 30-45 ਮਿੰਟ ਵਾਕ

ਪ੍ਰਾਣਾਇਾਮ (ਕਪਾਲਭਾਤੀ, ਬ੍ਰਹਮਿਰੀ, ਅਨੁਲੋਮ-ਵਿਲੋਮ)

ਹੌਲੀ ਦੌੜ, ਸਾਈਕਲਿੰਗ

60 ਮਿੰਟ ਸ਼ਰੀਰਕ ਕਿਰਿਆ, 24 ਘੰਟੇ ਇੰਸੂਲਿਨ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ

ਆਯੁਰਵੇਦ & ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖੇ

(ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਹੀ ਵਰਤੋ)

1 ਗਲਾਸ ਕਰੇਲੇ ਦਾ ਰਸ ਖਾਲੀ ਪੇਟ

ਮੇਥੀ ਦਾਣਾ ਰਾਤ ਭਿੱਜ ਕੇ ਸਵੇਰੇ ਚਬਾਓ

ਜਾਮੁਨ ਦਾ ਪਾਊਡਰ 1 ਚਮਚ

ਦਾਲਚੀਨੀ ਦਾ ਕਾਢਾ

 ਦਵਾਈ ਅਤੇ ਮੈਡਿਕਲ ਨਿਗਰਾਨੀ

ਦਵਾਈ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਾਂ ਬਦਲੋ

ਸਾਲ ਵਿੱਚ 4 ਵਾਰ HbA1C ਟੈਸਟ ਜਰੂਰ ਕਰੋ

ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ, ਕੋਲੇਸਟ੍ਰੋਲ ਵੀ ਚੈੱਕ ਕਰਦੇ ਰਹੋ

 ਤਣਾਅ ਕੰਟਰੋਲ = ਸ਼ੁਗਰ ਕੰਟਰੋਲ

Meditation

Gurbani Simran / Paath

Nature Walk

ਗੁੱਸਾ, ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਅਤਿ ਚਿੰਤਾ ਸ਼ੁਗਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ

 SPECIAL SECTION: ਪੂਰਾ ਦਿਨ ਦਾ ਡਾਇਟ ਪਲਾਨ (Diet Chart)

ਸਮਾਂ ਕੀ ਖਾਣਾ ਹੈ

ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ 1 ਗਲਾਸ ਗੁੰਨੇ ਪਾਣੀ + ਦਾਲਚੀਨੀ/ਮੇਥੀ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ

ਨਾਸ਼ਤਾ (8–9 AM) ਦਲੀਏ + ਅੰਕੁਰਿਤ ਦਾਲਾਂ + 4-5 ਬਦਾਮ

11 ਵਜੇ 1 ਫਲ (ਸੇਬ / ਪਪੀਤਾ / ਅਮਰੂਦ)

ਦੁਪਹਿਰ (1–2 PM) 2 ਮਲਟੀਗ੍ਰੇਨ ਰੋਟੀਆਂ + ਦਾਲ + ਸਬਜ਼ੀ + ਸਲਾਦ

4 ਵਜੇ ਗ੍ਰੀਨ ਟੀ + ਭੂਨੇ ਚਣੇ

ਸ਼ਾਮ (6 PM) 30 ਮਿੰਟ ਵਾਕ

ਰਾਤ ਦਾ ਖਾਣਾ (7:30 PM) ਸੂਪ + 1 ਰੋਟੀ ਜਾਂ ਦਾਲ-ਸਬਜ਼ੀ

ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਲਦੀ ਵਾਲਾ ਗੁੰਨਾ ਦੁੱਧ (ਸ਼ੁਗਰ ਲੈਵਲ ਦੇਖ ਕੇ)

 ਖਾਸ ਚੇਤਾਵਨੀ

“ਦਵਾਈ ਛੱਡ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਦੇਸੀ ਨੁਸਖੇ” = ਖ਼ਤਰਾ

“ਚਲੋ ਮਿੱਠਾ ਤਾਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੀ ਖਾ ਲੈਂਦੇ” = ਗਲਤੀ

ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ” = ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਭ੍ਰਮ

ਸ਼ੁਗਰ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਕਾਬੂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ

 ਦਵਾਈ + ਡਾਇਟ + ਕਸਰਤ + ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ = ਸਫਲ ਇਲਾਜ

 ਕੋਈ ਵੀ ਨੁਸਖਾ, ਡਾਈਟ ਜਾਂ ਦਵਾਈ ਇਕੱਲੀ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ

 ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕਰ ਵਧੇ ਤਾਂ ਅਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਸ਼ੱਕਰ ਘਟਾਉ।

ਇੱਕ ਪੰਤੀ ਜਿਹੜੀ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਹੈ

ਸ਼ੁਗਰ ਨਾਲ ਜੀਣਾ ਸਿੱਖੋ, ਪਰ ਸ਼ੁਗਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਨਾ ਹੋਣ ਦਿਓ।

ਡਾ. ਅਮੀਤਾ ਰਾਣੀ

7589363090