ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ – ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਹੈਰਾਨ ਸਨ, ਚੀਨ ਦੇਖਦਾ ਰਿਹਾ! 

 – ਐਡਵੋਕੇਟ ਕਿਸ਼ਨ ਸੰਮੁਖਦਾਸ ਭਵਾਨੀ ਗੋਂਡੀਆ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ

ਗੋਂਡੀਆ ///////////// ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ, ਦੁਨੀਆ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਜਾਂ ਦੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ‘ਤੇ ਟਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਪਹਿਲੂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਥਾਈਲੈਂਡ ਅਤੇ ਕੰਬੋਡੀਆ ਵਿਚਕਾਰ ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਦੇਖੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿਪਾਹੀ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਿਆ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਤਾਲਿਬਾਨ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਸਮੇਤ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਝੜਪਾਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਰੂਸ-ਯੂਕਰੇਨ ਹਮਾਸ-ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਯੁੱਧ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਯੁੱਧ ਲੰਮਾ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ ‘ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਜਾਨ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੇਠਾਂ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਸਮਝੋ! ਇਸ ਲਈ, ਹਰ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਆਪਣੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਰੱਖਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ RBI ਨੇ ਕੁਝ ਅੰਕੜੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ 6.99 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਭਾਰਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜਾਪਾਨ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਨੰਬਰ 4 ਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤਰੱਕੀ ਦੇਖ ਕੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਹੈਰਾਨ ਹੈ। ਪਰ ਮੈਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਪਾ ਰਿਹਾ ਕਿ, ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੰਨੀ ਤਰੱਕੀ ਅਤੇ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਹ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਖੁਸ਼ੀ, ਭੁੱਖਮਰੀ, ਗਰੀਬੀ ਵਰਗੇ ਕਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇ ਸੂਚਕਾਂਕ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਕਿਉਂ ਪਿੱਛੇ ਹਾਂ? ਇਸ ਲੇਖ ਰਾਹੀਂ, ਮੈਂ ਇਸ ਲੇਖ ਰਾਹੀਂ ਮਾਨਯੋਗ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਖੁਦ ਇਸਦਾ ਨੋਟਿਸ ਲੈਣ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਮੇਟੀ ਜਾਂ ਮੰਤਰਾਲਾ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਸੂਚਕਾਂਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਨੂੰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 1 ਤੋਂ 20 ਤੱਕ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਸਾਲ 2026 ਦੇ ਸੂਚਕਾਂਕ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ 1 ਤੋਂ 20 ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਜ਼ਨ ਇੰਡੈਕਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ 2026 ਬਣਾਉਣ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਚੀਨ ਹੈਰਾਨ ਸਨ! ਇਸ ਲਈ, ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਇਸ ਲੇਖ ਰਾਹੀਂ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਚਰਚਾ ਕਰਾਂਗੇ, ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰਨ ਸਥਾਨ, ਰੱਖਿਆ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਛਾਲ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ, ਗਰੀਬੀ, ਭੁੱਖਮਰੀ ਸੂਚਕਾਂਕ ਵਿੱਚ ਤਰਸਯੋਗ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।

ਦੋਸਤੋ, ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ RBI ਵੱਲੋਂ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਾਲ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ 6.99 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਵਧ ਕੇ 692.72 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ 23 ਮਈ ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋਏ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ 6.99 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਵਧ ਕੇ 692.72 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕੁੱਲ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ 16 ਮਈ ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋਏ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ 4.89 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਘੱਟ ਕੇ 685.73 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਸਤੰਬਰ 2024 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ 704.88 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੇ ਜੀਵਨ ਭਰ ਦੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਹੁਣ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਉਣ ਲਈ 12 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਆਰਬੀਆਈ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, 23 ਮਈ ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋਏ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਸੰਪਤੀਆਂ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, 45.16 ਲੱਖ ਡਾਲਰ ਵਧ ਕੇ 586.17 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਭੰਡਾਰ 2.37 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਵਧ ਕੇ 83.58 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਰਬ ਡਾਲਰ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਐਸਡੀਆਰ 81 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਵਧ ਕੇ 18.57 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਦਰਾ ਫੰਡ ਕੋਲ ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਿਜ਼ਰਵ ਵੀ ਸਮੀਖਿਆ ਅਧੀਨ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ ਡਾਲਰ ਵਧ ਕੇ 4.40 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ ਮਾਮੂਲੀ ਵਾਧਾ ਚੀਨ ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸੈਂਟਰਲ ਬੈਂਕ ਨੇ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਪਾਕਿ (ਐਸਬੀਪੀ) ਕੋਲ ਰੱਖੇ ਗਏ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ 70 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਐਸਬੀਪੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ 23 ਮਈ ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋਏ ਹਫ਼ਤੇ ਦੌਰਾਨ, ਬੈਂਕ ਦਾ ਕੁੱਲ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ ਲਗਭਗ 11.52 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਸੀ, ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਵਪਾਰਕ ਬੈਂਕਾਂ ਕੋਲ ਰੱਖੇ ਗਏ ਸ਼ੁੱਧ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ ਲਗਭਗ 5.12 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਐਸਬੀਪੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਮੀਖਿਆ ਅਧੀਨ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਕੁੱਲ ਤਰਲ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭੰਡਾਰ ਲਗਭਗ 16.64 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਵਾਧਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ ਮਾਮੂਲੀ ਵਾਧਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਦੋਸਤੋ, ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਦੀ ਕੀਮਤ 2.37 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 83.58 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ, ਤਾਂ ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਵੀ ਸਾਡੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 23 ਮਈ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ 2.366 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤਾ ਪਹਿਲਾਂ, ਯਾਨੀ 16 ਮਈ ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋਏ ਹਫ਼ਤੇ ਦੌਰਾਨ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ 5.121 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਮੀ ਆਈ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਵਧ ਕੇ 83.582 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਸਾਡੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 23 ਮਈ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ 2.366 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤਾ ਪਹਿਲਾਂ, ਯਾਨੀ 16 ਮਈ ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋਏ ਹਫ਼ਤੇ ਦੌਰਾਨ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ 5.121 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਮੀ ਆਈ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਵਧ ਕੇ 83.582 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।

ਦੋਸਤੋ, ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਗਲੋਬਲ ਸੂਚਕਾਂਕਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਛੜੇਪਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ, ਤਾਂ ਗਲੋਬਲ ਸੂਚਕਾਂਕਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ, ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ, ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕੁਝ ਸੂਚਕਾਂਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਲੋਬਲ ਹੰਗਰ ਇੰਡੈਕਸ, ਗਲਤ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਜਾਂ ਡੇਟਾ ਦੀ ਗਲਤ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਵੀ ਇੱਕ ਕਾਰਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। (1) ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ: ਕਈ ਸੂਚਕਾਂਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਡਿਜੀਟਲ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਮਾੜਾ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਦੀ ਰੈਂਕਿੰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਗਲੋਬਲ ਰਿਮੋਟ ਵਰਕ ਇੰਡੈਕਸ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਮਾੜੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਕਾਰਨ 95ਵਾਂ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। (2) ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ: ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਆਰਥਿਕ ਅਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਸੂਚਕਾਂਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਰੈਂਕਿੰਗ ਘਟ ਰਹੀ ਹੈ। (3) ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ: ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਢਾਂਚਾ ਕੁਝ ਸੂਚਕਾਂਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾੜਾ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸਦੀ ਰੈਂਕਿੰਗ ਘਟ ਰਹੀ ਹੈ। (4) ਸਿੱਖਿਆ: ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਝ ਸੂਚਕਾਂਕਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰੈਂਕਿੰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। (5) ਡੇਟਾ ਦੀ ਗਲਤ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ: ਕੁਝ ਸੂਚਕਾਂਕ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਲੋਬਲ ਹੰਗਰ ਇੰਡੈਕਸ, ਵਿੱਚ ਡੇਟਾ ਦੀ ਗਲਤ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਜਾਂ ਗਲਤ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ, ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ: (1) ਭਾਰਤ ਗਲੋਬਲ ਹੰਗਰ ਇੰਡੈਕਸ 2022 ਵਿੱਚ 107ਵੇਂ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਸੀ, 6 ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਮਾਹਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਡੇਟਾ ਦੀ ਗਲਤ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਕਾਰਨ ਸੀ। (2) ਪਾਸਪੋਰਟ ਇੰਡੈਕਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰੈਂਕਿੰਗ 2023 ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਗਈ, ਜੋ ਕਿ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਨੀਤੀ ਕਾਰਨ ਹੋਈ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਲਈ ਵੀਜ਼ਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। (3) ਭਾਰਤ ਵਿਸ਼ਵ ਖੁਸ਼ੀ ਰਿਪੋਰਟ 2025 ਵਿੱਚ 118ਵੇਂ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 2020 ਵਿੱਚ 139ਵੇਂ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਛਾਲ ਹੈ, ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹੈ। ਗਲੋਬਲ ਸੂਚਕਾਂਕ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਕਈ ਕਾਰਕਾਂ ਕਰਕੇ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ, ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ, ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਡੇਟਾ ਦੀ ਗਲਤ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਕਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਕੇ, ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਗਲੋਬਲ ਰੈਂਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਲਈ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਉਪਰੋਕਤ ਵੇਰਵਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰੀਏ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗੇਗਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ – ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਹੈਰਾਨ ਸਨ, ਚੀਨ ਦੇਖਦਾ ਰਿਹਾ! ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਧਦੀ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ – ਸੋਨੇ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਤੋਂ ਹੈਰਾਨ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰਨ ਸਪੇਸ, ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ, ਗਰੀਬੀ, ਭੁੱਖਮਰੀ ਸੂਚਕਾਂਕ ਵਿੱਚ ਤਰਸਯੋਗ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਰੇਖਾਂਕਿਤ ਕਰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।

-ਕੰਪਾਈਲਰ ਲੇਖਕ – ਟੈਕਸ ਮਾਹਰ ਕਾਲਮਨਵੀਸ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੇਖਕ ਚਿੰਤਕ ਕਵੀ ਸੰਗੀਤ ਮਾਧਿਅਮ ਸੀਏ(ਏਟੀਸੀ) ਐਡਵੋਕੇਟ ਕਿਸ਼ਨ ਸੰਮੁਖਦਾਸ ਭਵਨਾਨੀ ਗੋਂਡੀਆ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ 9359653465